Vuković: Sredstva usmjerena na zdravstvo nijesu trošak nego investicija

U okviru nastavka Druge posebne sjednice Drugog redovnog (jesenjeg) zasijedanja Skupštine Crne Gore u 2025. godini, šestog dana zasijedanja poslanici postavljaju pitanja predstavnicima Vlade Crne Gore.

Na poslanička pitanja odgovara, Novica Vuković, ministar finansija.

Poslanika DPS-a Elvira Zvrka interesovalo je da li će ministarstvo u okviru Poglavlja 28 (Zaštita potrošača i zdravlja) pokrenuti projekat digitalne transparentnosti troškova zdravstva?

“Da li imate podatke koliko zdravstvene ustanove dobijaju sredstava po pacijentu? Koliko iznosi dug Fonda za zdravstvo i kako Ministarstvo finansija planira da stabilizuje finansijsku likvidnost zdravstvenog sistema i spriječi da se dugovi ponavljaju iz godine u godinu?”, pitao je Zvrko.

Naveo je i da se zdravstveni sistem Crne Gore i dalje finansira kroz kratkoročne transfere i rebalanse, umjesto kroz stabilan i predvidiv model.

“EU insistira na uvođenju programskog budžetiranja i rezultatskog finansiranja u zdravstvu. Ministarstvo finansija planira da to sprovede?”, pitao je Zvrko.

Ministar Novica Vuković pojasnio je da je Ministarstvo finansija uspostavilo odgovarajući normativno-pravni okvir kroz usvojene akte kojima je definisan sam postupak, uloge i data uputstva za sprovođenje svih faza u postupku implementacije programskog budžetiranja.

“Naime, planiranje i izvršenje budžeta, sadržaj budžeta, fiskalna odgovornost i mnoga druga pitanja vezana za budžet uređena su Zakonom o budžetu i fiskalnoj odgovornosti. Predmetnim zakonom propisano je da je programski budžet dio godišnjeg zakona o budžetu koji sadrži aktivnosti i projekte potrošačkih jedinica koje se sprovode u cilju efikasnog upravljanja sredstvima po programima, podprogramima i aktivnostima, a koji doprinose ostvarenju strateških ciljeva u skladu sa ekonomskom politikom države”, naveo je Vuković.

Dodaje da je programsko budžetiranje, ili budžetiranje zasnovano na učinku, uvedeno u Crnoj Gori 2021. godine, te da je ovo četvrta godina od kada je programsko budžetiranje zamijenilo tradicionalni, tzv. linijski budžet baziran samo na ekonomskoj klasifikaciji.

“Treba ukazati da je u kratkom vremenskom periodu izvršena značajna reforma, međutim, ona zahtijeva redovno unapređivanje i usavršavanje, što se u kontinuitetu sprovodi. Tome u prilog ide i činjenica da se programska struktura Fonda za zdravstvo unapređuje svake godine kroz prepoznavanje ovih programskih aktivnosti i više aspekata funkcionisanja sistema zdravstva, čime se unapređuje kontrola potrošnje i transparentnost”, istakao je Vukovič.

Pored navedenog, kako kaže, kako bi se obezbijedila dodatna informisanost o potrošnji u sektoru zdravstva, a koja bi prije svega trebala da služi Fondu za zdravstvo u procesu kontrole potrošnje, Ministarstvo finansija je, u skladu sa Zakonom o budžetu za 2025. godinu, zahtijevalo obezbjeđivanje dodatnih informacija u postupku korišćenja sredstava, a koje se odnose na nabavku lijekova, medicinskog materijala i pomagala (stanje na zalihama, pregled po javnim zdravstvenim ustanovama, iznosi cesija i slično).

“Pored navedenog, a u skladu sa odredbama Zakona o budžetu i fiskalnoj odgovornosti, Ministarstvo finansija je, kroz proces pripreme budžeta za 2025. godinu, iniciralo i uvođenje više aktivnosti kako bi budžet Fonda za zdravstveno osiguranje bio jasniji i pregledniji, tako da su Zakonom o budžetu Crne Gore za 2025. godinu izdvajanja za lijekove, medicinski materijal i pomagala, koja JZU nabavljaju preko ZU Apoteke Crne Gore „Montefarm“, iskazana kroz posebnu aktivnost, kao i prepoznavanje kroz programsku strukturu Fonda za zdravstvo domova zdravlja, kliničko-bolničkih centara Berane i Kotor, opštih i specijalnih bolnica i Kliničkog centra Crne Gore kao najveće zdravstvene ustanove u Crnoj Gori”, istakao je Vuković.

Podcrtava da postoji prostor za unapređenje programske strukture Fonda za zdravstveno osiguranje, koja je potrebno da u narednom periodu omogući uvid u potrošnju svih javnih zdravstvenih ustanova pojedinačno.

“Ključne aktivnosti u kontekstu reformisanja sistema zdravstva u prethodnom periodu otpočelo je Ministarstvo zdravlja, koje Ministarstvo finansija podržava i obezbjeđuje finansijsku podršku. Naime, u toku je sprovođenje projekta Digitalizacija zdravstvenog sistema, koji implementira Ministarstvo zdravlja u skladu sa opredijeljenim sredstvima i definisanim prioritetima u sistemu zdravstva”, istakao je Vuković.

Ističe i da u skladu sa novim politikama koje predlaže Ministarstvo zdravlja, a koje su, kako kaže,  prepoznate Smjernicama makroekonomske i fiskalne politike, u narednom srednjoročnom periodu kroz digitalizaciju zdravstvenog sistema planira se unapređenje poslovnih procesa u zdravstvenom sistemu kroz proširenje telemedicine i usluga koje se mogu pružati na daljinu.

“Ključne mjere u narednom srednjoročnom periodu uključuju: obnovu informacione infrastrukture za podršku savremenim zdravstvenim uslugama; uvođenje standardnih operativnih procedura (SOP) za distribuciju lijekova i primarnu zdravstvenu zaštitu; zamjenu informacionih sistema u JZU Montefarm, KBC Berane, KBC Kotor i FZO, uz razvoj nacionalnog zdravstvenog računa; implementaciju DWH sistema za analitiku, predikciju i izvještavanje; izradu softvera za praćenje svih skrining programa u punom obimu; kreiranje platforme sa edukativnim materijalima za edukaciju i doedukaciju medicinskog kadra; podršku robotizaciji distribucije lijekova u KCCG radi povećanja efikasnosti potrošnje lijekova”, istakao je Vuković.

Napominje da je Fond za zdravstveno osiguranje potrošačka jedinica u budžetu Crne Gore koja raspolaže detaljnim podacima vezanim za izdvajanja po pacijentu i po javnim zdravstvenim ustanovama, te Ministarstvo finansija ne raspolaže istima.

“Na kraju, ukazujemo da je Ministarstvo finansija, odnosno Vlada Crne Gore, u prethodnom periodu obezbjeđivala nedostajuća sredstva, u skladu sa članom 45 Zakona o budžetu i fiskalnoj odgovornosti, kojim se propisuje mogućnost preusmjeravanja sredstava. S tim u vezi, ukazujemo da je u 2024. godini, koristeći prethodno navedeni mehanizam, izvršeno preusmjeravanje sredstava u korist Fonda za zdravstveno osiguranje u iznosu od 19,04 miliona eura, čime su obezbijeđena potrebna sredstva da Fond za zdravstveno osiguranje izmiri sva dospjela potraživanja i završi 2024. fiskalnu godinu bez prenošenja dugova vezanih za nabavku lijekova, medicinskog materijala i pomagala, u skladu sa zahtjevom Fonda. Navedeni mehanizmi nadomještanja nedostajućih sredstava su raspoloživi i koristiće se i u narednom periodu u slučaju potrebe. Međutim, evidentno je da je potrebno unaprijediti efikasnost i predvidivost potreba sistema zdravstva, što mora biti prioritetni fokus u narednom periodu”, istakao je Vuković.

Istakao jw da je interes vlade i Ministarstva finansija “zdrav građanin-zdrav budžet”.

“Sredstva usmjerena u zdravstvo ne smatramo kao trošak, negon ulaganje,  investicije, budućnost…”, istakao je Vuković.

Kaže da želi da ukaže i na samu organizaciju i funkcionisanja FZO.

“Oni izazovi koje smo mi primijetili jeste epidemija hroničnih bolesti. To sve opterećuje zdravstveni sistem i nacionalni budžet. FZO uglavnom funkcioniše kao pasivni prenosilac sredstava, bez odgovornosti da obezbijedi isplativost i racionalno korištenje tih sredstava. Neefikasna nabavka u  upravljanju zalihama ljekova, akumulacija dugova kao i odobrenje ljekova preko sistema komisije. Nejasni su kriterijumi za prioritizaciju skupih ljekova, bez formalnih tragova isplativosti, jačanje finansijskog upravljanja i odgovornosti ali i preispitati ulogu FZO”, naveo je Vuković.

RTCG