PES „izbrisao“ Gopčevića ekspresnom izmjenom Zakona o sportu: Hrvatskom zahtjevu za promjenu imena bazena sada može udovoljiti Vlada
Predlog 19 poslanika podnijet je, razmotren na dva skupštinska odbora i usvojen u jednom danu, sa 47 glasova za. Vlada će ubuduće utvrđivati nazive javnih sportskih objekata, uključujući opštinske. Otvoreno je pitanje da li su ovom intervencijom narušeni ustavna samostalnost opština i garancije lokalne samouprave.
Skupština Crne Gore je 13. oktobra, u roku od jednog dana od prijema predloga, usvojila dopune Zakona o sportu kojima se Vladi daje ovlašćenje da utvrdi nove nazive javnih sportskih objekata širom države, uključujući objekte čiji su vlasnici ili korisnici opštine.
Zakonsko rješenje neposredno pogađa kotorski bazen „Zoran Džimi Gopčević“, čiju promjenu naziva zahtijeva Hrvatska.
Dok u Skupštini opštine Kotor nije postojala većina za preimenovanje bazena, novim zakonom je stvoren mehanizam kojim se o njegovom nazivu može odlučiti na državnom nivou, bez saglasnosti kotorskih odbornika.
Jedan dan za zakon, dva odbora i tri glasanja
Dokumentacija Skupštine pokazuje neuobičajeno brz zakonodavni postupak.
Predlog zakona, koji je potpisalo 19 poslanika, među kojima je Vasilije Čarapić iz Pokreta Evropa sad, zvanično je primljen 13. oktobra.
Istog dana upućen je Zakonodavnom odboru, Odboru za prosvjetu, nauku, kulturu i sport i Vladi Crne Gore radi mišljenja.
Zakonodavni odbor je sa osam glasova za ocijenio da je predlog u skladu sa Ustavom i pravnim sistemom, a matični odbor ga je podržao sa sedam glasova za.
Već iste večeri Skupština ga je usvojila sa 47 glasova za, bez glasova protiv i uzdržanih među poslanicima koji su učestvovali u glasanju.
Jokić: Nema većine za promjenu imena bazena, priča je stavljena ad acta; Avramović: DPS neće učestvovati u sjednici
Posebno je izglasano i postojanje razloga da zakon stupi na snagu danom objavljivanja u Službenom listu.
Prema službenom sazivu, sjednica je zakazana 13. oktobra za isti dan, sa početkom u 14 časova, uz napomenu da će dnevni red biti predložen na samoj sjednici.
Zašto je zakon o nazivima sportskih objekata zahtijevao toliku hitnost, ostaje pitanje za njegove predlagače i rukovodstvo Skupštine.
Pravilo od 40 godina pogađa upravo ime kotorskog bazena
Novim članom 106a Zakona o sportu propisano je da javni sportski objekat može nositi ime fizičkog lica samo ako je od njegove smrti proteklo najmanje 40 godina.
Zoran Džimi Gopčević, proslavljeni kotorski vaterpolista, preminuo je 2000. godine.
To znači da bazen koji nosi njegovo ime ne ispunjava novi zakonski kriterijum.
Ali zakon ide znatno dalje od tog ograničenja.
Novim članom 143a predviđeno je da Ministarstvo sporta u roku od 90 dana dostavi Vladi predlog naziva sportskih objekata, radi donošenja odluke o njihovim imenima.
Danom objavljivanja odluke Vlade prestaju da važe ranije utvrđeni nazivi, uključujući i one koje su donijele lokalne skupštine.
Drugim riječima, nova odluka Skupštine opštine Kotor nije neophodna da bi naziv bazena „Zoran Džimi Gopčević“ prestao da važi, ukoliko se na taj objekat primijeni novo zakonsko rješenje.
Hrvatski zahtjev i odluka koja nije mogla proći u Kotoru
Preimenovanje kotorskog bazena već je predmet političkih i diplomatskih odnosa Crne Gore i Hrvatske.
Međutim, inicijativa za promjenu imena nije obezbijedila potrebnu podršku u kotorskoj skupštini.
Samo nekoliko dana nakon što je postalo jasno da nema lokalne većine, Skupština Crne Gore usvojila je zakon koji Vladi omogućava da isto pitanje riješi bez saglasnosti lokalnog parlamenta.
Takav slijed događaja otvara pitanje da li je zakon opšteg karaktera pripremljen i usvojen radi rješavanja konkretnog političkog i diplomatskog spora.
U zvaničnom obrazloženju predlagači ne pominju ni Hrvatsku ni kotorski bazen. Navode da žele jedinstvena pravila za imenovanje javnih sportskih objekata i sprječavanje političkih podjela.
Iz objavljenih dokumenata zato se ne može utvrditi da je zakon nastao po zahtjevu Hrvatske. Njegova praktična posljedica, međutim, jeste stvaranje pravnog mehanizma kojim se može udovoljiti upravo jednom od hrvatskih zahtjeva.
Može li Vlada odlučivati umjesto opština?
Posebno pitanje je ustavnost ovog zakonskog rješenja.
Član 113 Ustava Crne Gore garantuje pravo građana i organa lokalne samouprave da uređuju i upravljaju određenim javnim poslovima u interesu lokalnog stanovništva, dok član 117 propisuje samostalnost opštine u vršenju nadležnosti.
Član 116 garantuje da opština ima imovinu.
Evropska povelja o lokalnoj samoupravi predviđa i blagovremeno konsultovanje lokalnih vlasti o odlukama koje ih se neposredno tiču.
Postavlja se pitanje da li država može propisati opšte kriterijume za imenovanje sportskih objekata, a da pritom istovremeno oduzme opštinama odlučujuću riječ o nazivima objekata kojima one upravljaju.
O konačnoj ustavnosti može odlučivati Ustavni sud, ali zakonsko rješenje već sada otvara pitanje granica državne intervencije u lokalnu samoupravu.
Predsjednik Primorca: Ako neće da promijene ime u Kotoru, promijeniće ga iz Podgorice?
Predsjednik Vaterpolo kluba Primorac Siniša Kovačević reagovao je na političku raspravu o hrvatskim zahtjevima i najave promjene imena kotorskog bazena.
U objavi na Facebooku kritikovao je, između ostalog, način na koji pojedini politički predstavnici objašnjavaju promjenu ranijih stavova o Gopčeviću i pozvao ih da preciziraju na osnovu kojih činjenica to čine.
Nakon što je dobio tekst Predloga zakona o sportu, Kovačević je dopunio svoju objavu, upozoravajući da se stvara zakonski mehanizam kojim bi Vlada mogla zaobići odluku Kotora.
Njegovo upozorenje dodatno dobija na značaju poslije potvrde da je zakon istog dana usvojen.
Za javnost sada ostaju ključna pitanja: ko je inicirao zakonske dopune, zbog čega su usvojene za nekoliko sati, jesu li lokalne samouprave prethodno konsultovane i da li je cilj zakona bio uspostavljanje opštih pravila ili rješavanje spora oko jednog bazena?
Na kraju, ne i najmanje važno: Zbog problema imena bazena u Kotoru, promijenjena su pravila odlučivanja o sportskim objektima u cijeloj Crnoj Gori.
M.V.
