Milatović: Bez snažnih institucija nema borbe protiv korupcije, malignog uticaja i dezinformacija

Predsjednik Milatović učestvovao na “Antikorupcijskom forumu – EU do 2028? Kripto, maligni uticaj i dezinformacije“

Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović učestvovao je danas na „Antikorupcijskom forumu – EU do 2028? Kripto, maligni uticaj i dezinformacije“, u organizaciji BIRN-a Crna Gora.

“Današnji forum se organizuje u momentu koji bismo mogli ocijeniti kao ključan za naš EU integracioni proces. Nalazimo se u završnoj fazi pregovora i, takoreći, na samom pragu Evropske unije, pa je više nego ikada neophodno da sebi postavimo pitanje: kakvu Crnu Goru u Evropskoj uniji želimo?

Više nije pitanje da li ćemo postati članica EU. Pitanje je kakva će Crna Gora biti u trenutku 2028. ili 2029. godine, kada postane članica Evropske unije. Da li će to biti država koja je ispunila tehničke kriterijume u pregovorima, ali je pritom zanemarila kvalitet procesa, ili država koja je iskoristila transformativni potencijal pristupnih
pregovora da dodatno učvrsti i izgradi institucije, ali i odbrambene demokratske mehanizme za sve izazove savremenog doba, uključujući i ove koji se danas nalaze u naslovu ovog foruma – poput malignog uticaja, dezinformacija i negativnih aspekata kriptovaluta?

Ako smo do sada i bili skloni da odlažemo suočavanje sa ovim ključnim izazovima i sa ključnim pitanjem na putu našeg demokratskog sazrijevanja, u ovoj fazi više nema prostora za improvizaciju i neodgovornost. Potrebno je da se suočimo sa svim slabostima našeg sistema, kojih je mnogo, i ponudimo kvalitetna i dugoročna rješenja,
ne zbog Evropske unije, već zbog građana i građanki Crne Gore.

Stvari se dodatno komplikuju zbog činjenice da, dok se mi borimo sa klasičnom korupcijom i organizovanim kriminalom, nezakoniti uticaji evoluiraju nezapamćenom brzinom. Sve je teže pratiti sumnjive finansijske tokove u svijetu virtuelne imovine, ofšor aranžmana i složenih vlasničkih struktura, koje otežavaju identifikaciju stvarnih vlasnika.

Ovdje želim da naglasim da sam, za razliku od nekih drugih donosilaca odluka, bio protiv ideje o Crnoj Gori kao kripto-raju. Međutim, čitava jedna kripto-realnost egzistira paralelno sa ovom koja nam je danas poznata. I zbog toga je od presudnog značaja da što prije izgradimo mehanizme kojima bismo zaštitili finansijski sistem države, a novu realnost u regulatornim okvirima iskoristili kao priliku za ekonomski razvoj.

I upravo u ovom kontekstu se može dodatno i sagledati osjetljivost pitanja potpisivanja određenih bilateralnih sporazuma o saradnji koji su izazvali posebnu pažnju šire crnogorske javnosti.

Želim da iskoristim i ovu priliku da podvučem da je stvaranje novih prilika za strane direktne investicije od našeg državnog interesa, ali da sporazumi koji predstavljaju temelj ulaganja treba da budu u potpunosti u skladu sa evropskim standardima i normama kojima težimo, kako bi se eliminisao manevarski prostor za eventualne
koruptivne radnje i ugrožavanje našeg javnog i državnog interesa. Crna Gora treba da se snažnije fokusira na izgradnju ekonomije znanja, a ne na izgradnju ekonomije kvadrata.

Institucionalna obaveza, kao predsjednika države Crne Gore, da ukažem na potencijalnu mogućnost ugrožavanja javnog interesa, vodila me je i prilikom vraćanja određenih zakona o ratifikaciji predmetnih sporazuma o bilateralnoj saradnji koji su bili nauštrb javnog interesa.

Ništa manje štetan po demokratske procese nije ni maligni uticaj trećih strana, koje na različite načine pokušavaju da kreiraju stanje nestabilnosti u zemlji, sa primarnim ciljem da nas skrenu ili makar uspore na putu ostvarenja naših legitimnih, strateških, vanjskopolitičkih ciljeva.

Od suštinske je važnosti u ovom kontekstu da Crna Gora, kao mala zemlja, razvije mehanizme za rano prepoznavanje hibridnog djelovanja koje se koristi za ostvarenje malignog uticaja, te da se napravi jasna distinkcija između legitimnog međunarodnog partnerstva, zasnovanog na zajedničkom interesu i podržanog od strane građana Crne Gore, i političkog djelovanja koje ima za cilj skretanje naše zemlje sa evropskog kursa.

Prevencija i efikasna borba protiv malignog uticaja i hibridnog djelovanja je još jedan od
razloga zbog kojeg uvijek i u svakoj prilici insistiram na potrebi jačanja naših institucija i
na potrebi jačanja vladavine prava. Tu prije svega mislim na završetak, u što skorijem
roku, izborne reforme, kojom bi se u potpunosti eliminisao prostor za zloupotrebe na
planu finansiranja političkih subjekata i izbornih kampanja, ali i na unapređenje
otpornosti ukupnog crnogorskog medijskog prostora na manipulacije, dezinformacije i
ostale narative, kroz podizanje medijske pismenosti i veću transparentnost u dijelu
funkcionisanja naših medija.

Nikad ne treba smetnuti s uma da je konačni cilj hibridnog djelovanja da građani izgube
povjerenje u institucije, a posljedično i u stratešku viziju da postanemo punopravna
članica Evropske unije.

Posebno je važno da u svijetu dezinformacija donosioci odluka u Crnoj Gori ne plasiraju
iste. Ovdje želim da dam primjere nekih dezinformacija koje su u prethodnom periodu
bile plasirane upravo od donosilaca odluka u Crnoj Gori.

Kada su u pitanju zakoni o unutrašnjim poslovima i Agenciji za nacionalnu bezbjednost,
usvajanju ovih zakona prethodile su tvrdnje konstituenata Vlade da je usvajanje ovih
zakona neophodno zbog zatvaranja Poglavlja 24. I to je cijela crnogorska javnost čula u
Skupštini Crne Gore, što je na kraju demantovala i sama Evropska unija, jasno
pokazujući da ne samo da ovo nije neophodno, nego da upravo ni ova dva zakona
nijesu usklađena sa najvišim evropskim standardima i normama.

Bjekstvo pravosnažno osuđenog Miloša Medenice praćeno je, nažalost, unakrsnim
saopštenjima crnogorskih institucija, uključujući Viši sud, Upravu policije i Agenciju za
nacionalnu bezbjednost, u kojima se svaka od ovih ključnih državnih institucija odricala
odgovornosti i optuživala drugu za propuste.

Incident na Zabjelu i ukidanje viza turskim državljanima u oktobru 2025. godine, u kojem
je povrijeđen jedan od stanovnika našeg grada, praćen je plasiranjem brojnih
dezinformacija, zbog kojih se dobar dio javnosti okrenuo protiv turskih državljana u
Podgorici i u Crnoj Gori. Čitavu situaciju dodatno je eskalirala ishitrena odluka Vlade da
ukine vize turskim državljanima, da bi kasnije, od strane suda, bilo utvrđeno da se
uopšte ne radi o turskim državljanima, već o državljanima Azerbejdžana, koji su,
nažalost, učestvovali u napadu i koji su zbog toga i osuđeni na dvije godine zatvora.
Bilo kako bilo, šteta u odnosima sa Republikom Turskom je učinjena, netrpeljivost
prema pripadnicima jednog naroda podstaknuta je od strane državnih institucija, a dio
javnosti ni danas, nažalost, nije svjestan ko su zapravo bili počinioci ovog krivičnog
djela.

U svakoj javnoj diskusiji se trudim da ponudim konkretna rješenja ili ukažem na neke
važne tačke kojima treba posvetiti posebnu pažnju, pa ću to uraditi i ovoga puta.

Kako bi Crna Gora postala otporno savremeno društvo i uspješna evropska priča u kontekstu ovog današnjeg foruma, potrebno je da pokažemo dodatnu institucionalnu zrelost u odnosu na sljedećih pet pitanja:

1. Vladavina prava kroz jačanje nezavisnosti naših institucija i konkretne rezultate u
borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala koji se ne završavaju na teatralnim
policijskim hapšenjima; 2. Finansijska transparentnost, koja dolazi ne putem
potpisivanja bilateralnih sporazuma o saradnji, već upravo kroz izgradnju jednakih
uslova za sve; 3. Snažniji nadzor kripto-tržišta, između ostalog i kroz unapređenje
finansijsko-obavještajnog rada Uprave policije i Agencije za nacionalnu bezbjednost i
unapređenje borbe protiv pranja novca; 4. Borba protiv malignog uticaja i hibridnog
djelovanja, između ostalog i kroz dovršetak izborne reforme, koja nije samo fokusirana
na to da li ćemo u Crnoj Gori imati izbore u jednom ili u više dana, nego na stvari koje
su suštinski važne za legitimitet i transparentnost našeg izbornog procesa, a koje se
tiču, između ostalog, i finansiranja političkih kampanja i unapređenja medijskog
ambijenta u Crnoj Gori; 5. Borba protiv dezinformacija, između ostalog i kroz to da
donosioci odluka ne plasiraju iste.”