Radunović: Štitiću interese opština u Boki, ali i investitora; Jokić: Mislio sam da smo raskinuli sa praksama bivšeg režima

Neophodo je naći izbalansirano rješenje u Boki Kotorskoj koje bi omogućilo razvoj gradova, a istovremeno zaštitilo kulturnu baštinu i ispunilo zahtjeve UNESCO-a. To je, između ostalog, rečeno u emisiji Naglas na TVCG povodom zahtjeva UNESCO-a da se privremeno zabrani gradnja na zaštićenom području. Osim Kotora, zaštićena je i šira zona u Bokokotorskom zalivu koja zahvata i opštine Herceg Novi i Tivat.

Ministar prostornog planiranja i urbanizma Slaven Radunović, kazao je da će se kao resorni ministar i član Nacionalne komisije za pregovore sa UNESO-m, truditi da štiti interese opština u Boki ali i investitora.

“Ja sam svojom pozicijom prvi kojem se javljaju investitori i znam koliko je talas investicija koji je kreunuo u Crnu Goru veliki i strah me da će svi ti ljudi i sav taj novac poći negdje drugo za ove tri četiri godine, ali s druge strane  nisam sperman da budem neko ko će donositi odluke o statusu Kotora pod zaštitom UNESCO-a već smatram da to treba da bude odluka Vlade i svih koji su dio Nacionalne komisije”, kazao je Radunović.

Predsjednik opštine Kotor Vladimir Jokić kazao je da se nada da će Vlada naći razumijevanje da se donese lex specialis, zakon koji će omogućiti zaštitu izuzetnih univerzalnih vrijednosti Boke, a istovremeno omogućiti da ono što je bafer zona, ne podliježe strogom moratorijumu.

“Bez obzira na političke obaveze i stavove nisam očekivao da ćemo nakon 2020. doći u poziciju da uopšte čujemo predlog da izađemo sa UNESCO-ve liste, pa da ponovo apliciramo. Za mene je to neprihvatljivo a vjerujem i za ogromnu većinu građana Kotora i Crne Gore. siguran sam da ćemo naći način da izađemo iz ovoga, i pozvao bih sve nadležne da poštujemo preporuke UNESCO-a i da ispravimo greške iz prošlosti. Možemo krenuti od pitanja Veriga i da Vlada Crne Gore i resorono ministarstvo na čijem čelu je gospodin Raunović, ispoštuju preporuke UNESCO-a i ukinu taj privremeni objekat koji je trebao biti ukinut jop 2023. godine i da pokažemo na djelu da smo raskinuli sa nasleđem Mila Đukanovća“, kazao je Jokić.

Radunović je rekao da bi eventualni moratorijum značio zamrzavanje stanja u Boki, ne u pozitivnom već u negativnom smislu, jer, kako kaže, nikakvih infrastrukturnih ni drugih projekata neće biti jedan duži vremenski period.

Kaže da je na ovu problematiku upozorio i prije tri mjeseca, te da bi najodgovorniji ljudi u državi i institucije morali da se pozabave ovim pitanjem. Ponovio je da ukoliko oni ne nađu rješenje, neka to odrade građani na referendumu. Radunović je rekao da ne postoji termin “moratorijum na gradnju” već samo “povlačenje prostornih planova”.

Na Radunovićevu konstataciju da u slučaju moratorijuma na gradnju neće biti ni “gradnje saobraćajnica, popravke ograde, popravke krova”, predsjednik opštine Kotor, Vladimir Jokič je kazao da to nije tačno.

“Moratorijum se ne odnosi na adapracij, sanacije, rekonstrukcije u postojećim gabaritima, objekte od opšteg interesa i infrastrukturne objekte, do donođšenja Studije zaštite kulturnih dobara sa kumulativnom HIA studijom”, kazao je Jokić.

On je rekao da je to naša obaveza i da je to pitanje civilizacijskog odnosa prema baštini ove države.

Pojasnio je da je rok od 1. februara redovan izvještajni period pred Komitetom UNESCO-a, a ne, kao što je rekao Radunović, da se ministarka kulture “izborila” da se odluka odloži do februara. Potvrdio je da je od Crne Gore tražen moratorijum na gradnju. On je kazao da su odluke UNESCO-a oko projekata Kostanjica, Glavati, Morinj, bile dramatične, jer su ti projekti bili ogromni i megalomanski.

Jokić je podvukao da se na tom području nalazi 70 odsto kulturne baštine Crne Gore i da o zaštiti te baštine ne može da bude pregovora.

Jokić je podsjetio da je područje Kotora upisano 1979. godine na UNESCO listu.

.Kaže da je menadžment plan, što je jedan od zahtjeva UNESCO-a u procesu izrade, i da će do 1. februara imati amandmane na aktuelni menadžment plan. Angažovana je i konsultantska kompanija iz Hrvatske, koja je menadžment planove radila za Zadar i Dubrovnik, i očekuje završetak novog menadžment plana u toku 2026. godine.

“Ako smo civiliozovana država ne možemo da biramo da ulazimo u UNESCO i izlazimo iz UNESCO-a.

Pojasnio je da nikome ne bi odgovaralo da se na više godina stopira život.

“Život ne može da se stopira. Razgovarali smo multiresorno i došli do zaključka da kroz poseban zakon o području Kotora, nađemo model na koji ćemo ispoštovati on što su zahtjevi UNESCO-a. To bi značilo da se moratorijum ne odnosi na adaptaciju, rekonstrukciju u postojećim gabaritima, sanaciju, objekte od opšteg interesa, infrastrukturne projekte do donošenja Studije zaštite kulturnih dobara sa kumulativnom HIA studijom”, kaže Jokić.

Kaže da bi rok bio godina dana.

“Sva ostala zaštićena okolina može da nastavi da se razvija, ukoliko je planski dokument usklađen sa Studijom. To je bio zaključak Nacionalne komisije za UNESCO”, istakao je Jokić. Dodao je i da je zaključak da se kroz poseban zakon zaštite Kotora nađu medeli i ispoštuje sve ono što su zahtjevi UNESCO-a.

Srđan Marlović, član Nacionalne komisije za UNESCO, kazao je da postoje različiti oblici moratorijuma, te da bi lex specialis mogao da pomogne u rješavanju ove situacije.

“Moratorijum ne može biti na tekuće održavanje, na obnovu objekata u postojećim gabaritima itd. Ali ja na ovaj moratorijum gledam kao na malu korektivnu mjeru koja treba da nas disciplnuje da malo bolje vodimo računa o prostoru”, istakao je Marlović.

“Nije jedini način zarade gradnja, postoje i drugi načini, i treba da ih razvijamo, to kaže UNESCO”, kazao je Marlović i naveo primjer bokeških sela velike mreže srednjovjekovnih puteva koji su potpuno zanemareni.

“U susjednoj Hrvatskoj značajan dio turističke ponude se zasniva na hajkingu i valorizaciji takvih puteva”

Kaže da članstvo u UNESCO-u daje i turistički marketinški ekskluzivitet.

UNESCO je, kako napominje, dao mjeru da se Kotor rastereti kruzera.

Pojašnjava da su zahtjevi UNESCO-a i prekor, i da šalju poruku nadležnim organima na različitim nivoima da komuniciraju.

Radunović je naglasio da se konstantno koristi termin “moratorijum” koji ne postoji.

“Govori se o povlačenju planova. Neće ljudi moći da postave ogradu oko kuće”, istakao je Radunović, i citirao dio zahtjeva UNESCO-a, koji ukazuje na neophodnost obustavljanja svih aktivnosti.

Apelovao je da se svi usaglase i da se potrude da se pronađe neko rješenje.

Stevan Katić, predsjednik opštine Herceg Novi kaže da su opštine Heceg Novi i Tivat kolateral odluke iz 2012. godine kada je zaštićeno područje prošireno i na te opštine.

“Iznenađen sam bio odlukom o moratorijumu, odnosno povlačenju planova. To bi za nas bila potpuna katastrofa. Imali smo novi zakon koji je donesen 2018. godine, kojim su oduzete ingerencije lokalnim samoupravama i svi planski dokumenti centralizovani. Mi smo izgubili nekih sedam godina, u kojima je bio značajan obim razvoja grada, a sada smo dobili šansu da krenemo sa investicijama”, kazao  je Katić.

Kaže da građani nijesu dovoljno upoznati sa problematikom, i da misle da se to odnosi na uži dio Kotora.

“Mora se naći neka mjera kompromisa, jer zamislite da vama stane cijela ekonomija grada”, istakao je Katić.

Katić kaže da je veliki broj infrastrukturnih projekata u fazi realizacije, i zabrana gradnje dovela bi u pitanje budući razvoj.

Predsjednik Opštine Tivat Željko Komnenović istakao je da je međunarodni sporazum koji je država potpisala sa UNESCO-m iznad nacionalne legislative.

“Mi smo na posljednjoj sjednici Nacionalne komisije čuli da nama moratorijum ne uvodi UNESCO, već Vlada Crne Gore, koja je potpisala sporazum. Druga stvar je da je buffer zona isto što i core zona”, naveo je Komnenović.

Ocjenjuje da je situacija veoma specifična, ali da ne smijemo da zaustavimo razvoj gradova.

“To nam ne bi oprostili ni građani”, istakao je Komnenović.

Kaže da je preširoko područje u buffer zoni, i da je to nedopustivo.

“Moramo neke stavri definisati među sobom i ponuditi UNESCO-u rješenje”, istakao je Komenović.

Radunović je ranije pojasnio da je jedini način da se suzi buffer zona (prostor oko glavnog zaštićenog područja), izlazak iz UNESCO-a, pa ponovna aplikacija za užu zonu.