Andora: Miris šunke sa vrhova Pirineja
To je period kada jenjavaju turističke gužve, kada su muzeji i prodavnice poluprazni, a u varoši od dvadesetak hiljada žitelja je dovoljno živo, da se ne osećate usamljenim.
U Andoru la Velja, glavni grad jedne od najmanjih evropskih država, najbolje je stići autobusom iz Barcelone koja je udaljena 208 kilometara, jer prestonica kneževine nema železničke pruge i stanice, a ni aerodrom. Kneževina Andora je nastala tako što je car Karlo Veliki posebnom poveljom dodelio zemlju Kataloncima kao nagradu za njihovu borbu protiv Mavara. Suverenitet nad kneževinom su dugo delili Španci i Francuzi, ali su na kraju Katalonci preovladali i danas oni čine većinu stanovništva u zemlji od samo 468 kvadratnih kilometara. Katalonski je zvanični jezik ove kneževine, koja ima oko 86.000 stanovnika, mada postoji i andorski jezik, nastao kao mešavina govora domorodaca i doseljenika iz Španije i Francuske.
Od sedam andorskih naselja najveći i najvažniji grad Andoru la Velja nalazi se na jugu ove planinske zemlje u uskoj dolini reke Valira. Postoje podaci da je grad osnovan u doba pre Hrista. O tome svedoče ostaci starog gradskog jezgra. Značajna je Kuća de la Valj (zgrada parlamenta), ali i crkva Svetog Stjepana Prvomučenika izgrađena u 11. veku u romaničkom stilu. Najstarija i najpoznatija crkva je u župi Santa Coloma, dok je kradska katedrala prepoznatljiva po svojim grafitima na spoljnim zidovima i visokom zvoniku. Najveći kulturni centri u prestonici su Kneževa palata, odnosno vladina dvorana, Nacionalni muzej i gradsko pozorište.
Varoš je prestonica države od 1287. godine. Ujedno je sedište zakonodavne, izvršne i sudbene vlasti, ali i centar kulture, bakarstva, privrede, turizma i sporta. Iako u 20. veku Andora nije imala veliki istorijski značaj, uspela je na sebi svojstven način da se uzdigne iz zaborava i samoće Pirineja i izraste u “najveći evropski djuti fri šop“ .
U Aveniji Karmelani i ulici Bonaventura Riberagva nalazi se hiljadu prodavnica nakita, dijamanata, satova, parfema, duvana, viskija, šunki, obuće i firmirane garderobe, koja je u jesen izložena po dobro sniženim cenama. Skupoceni parfemi se prodaju sa popustom i od 50 odsto. Andorcima se ovakva vrsta trgovine isplati, jer je kneževina zemlja bez poreza. Zato je privlačna ne samo za strane turiste i trgovce, već i za švercere, pa Katalonci masovno u ovoj varoši kupuju šunke, viski, zlato, antikvitete i cigare, da bi ih preprodavali po Španiji.
Specijalni status
Andora nije punopravna članica EU, ali zato uživa specijalni status i ima iste trgovinske pogodnosti kao i punopravne članice. Zato stanovnici Andore vole da se hvale svojim visokim standardom koji su postigli bez članstva u EU, ali i veoma visokom prosečnom dužinom života na svetu od 83,5 godina.
(B92)
