Pljačka CG podvodnog blaga: Pokrali i cipele i kosti mornara!
Arheološko blago iz barskog podmorja ne nalazi se samo u arheološkim muzejima i morskim dubinama, gdje bi moglo biti dostupno istraživanju i naučnom valorizovanju, već je nelegalnim putevima dobrim dijelom danas postalo dio privatnih zbirki kolekcionara.
Podvodna nalazišta svakodnevno su na udaru onih koji namjeravaju da iz morskih dubina uzmu komad istorije ovog podneblja.
Dragocjenosti koje su se nalazile na manjim dubinama u najvećoj mjeri su već ukradene, a savremena oprema dozvoljava roniocima da rone na većim dubinama. Godinama unazad ukazivalo se na pustošenje barske podvodne kulturne baštine.
“Što se tiče krađe u barskom podmorju, mislim da skoro nema šta više da se ukrade. Posljednje šta se kralo je bakar sa francuskog ratnog broda koji leži u barskoj luci i čija se stogodišnjica svečano obilježila 24. februara.
To je brod ‘Dag’ potopljen 1915. godine tokom dopremanja hrane i drugih sredstava crnogorskim vojnicima. Međutim, taj brod je toliko pokraden da su čak i kosti mornara odnošene, njihove cipele i ostala oprema. Bizarno, ali istinito”, kaže za Vikend novine arheolog mr Mladen Zagarčanin.
Trgovina arheološkim blagom i umjetninama četvrta je u svijetu po nezakonitim dohocima nakon droge, oružja i ljekova. Prve pljačke arheološkog blaga iz barskog podmorja počele su 60-ih godina, odmah nakon pojave prvih boca sa komprimiranim vazduhom.
“Crna Gora tada nije mogla da se odupre takvom vidu pljačke. Razni avanturisti sa prostora bivše Jugoslavije ‘obilazili’ su do tada netaknute podvodne lokalitete i sa njih odnosili razne relikte, uglavnom amfore i antički materijal, a zatim i sve ono što je vezano za potonule brodove. Međutim, to je do kraja 70-ih godina uglavnom bilo ‘benigno’ u okviru izolovanih slučajeva, i više kao priča koja je zaokupljala ljude željne lijepih podvodnih trofeja. I to je, naravno, nedopustivo, ali je mnogo podnošljivije od ovoga šta se danas radi.
Pravi problem nastaje kada su ronioci sa ovih prostora počeli da kupuju opremu, jer je ‘dinamitašenje’ i izlov hobotnica zahtijevalo duži ostanak pod vodom. Onda se sve promijenilo. Oni koji su sve češće silazili pod vodu znali su i pozicije amforišta, pa i neke pozicije koj e arheolozi nikada neće saznati”, objašnjava on.
Zagarčanin podsjeća da je do intenzivnijih pljački došlo devedesetih godina, u vrijeme krize i sankcija, kada su mnogi ljudi sa naših prostora pokušavali da na taj način dođu do zarade.
“Organizovana pljačka podvodnog blaga počela je naročito u vrijeme šverca cigareta preko luke Bar i drugih pristaništa. Italijanska mafija koja je tada bila u Crnoj Gori nije pitala za cijenu, pa se ogroman broj našeg podvodnog blaga ‘selio’ na drugu obalu Jadranskog mora.
Veliki broj samozvanih crnogorskih ronilaca se tada obreo u vodi pokušavajući da zaradi pljačkajući blago sopstvene zemlje” Trenutno je najunosniji posao prodaja bakra i mesinga na crno, budući da otkupljivače niko ne kontroliše. “Neki lopovi su uhvaćeni, a neki ne.
Sa francuske torpiljerke ‘Dag’ godinama se krao bakar, a to se i dalje radi. Cijevi u brodu i ostali bakreni predmeti se sijeku i vade na površinu, a zatim se sve prodaje na način na koji se prodaje i sav ostali bakar ukraden na drugim mjestima”, kaže Zagarčanin.
Ako se uskoro ne učini nešto da se crnogorsko podmorje bolje istraži, prouči i stavi pod nadzor u opasnosti smo da izgubimo vrijednu podvodnu kulturnu baštinu.
(Vikend novine)
