Kada će Pljevljaci udisati kvalitetniji vazduh?

Stručnjaci, javnost, nadležne institucije i organizacije civilnog društva, političke partije, slažu se samo oko činjenice da je ovakvo stanje u Pljevljima neodrživo i da ekološki problemi prouzrokuju štetne efekte po zdravlje ljudi. Međutim, ne postoji konsenzus u vezi dominantnog uzroka aerozagađenja tokom zimskih, takozvanih grijnih mjeseci, niti kako problem riješiti.

Direktor Agencije za zaštitu životne sredine Ervin Spahić nedavno je izjavio da su problemi aerozagađenja u Pljevljima prisutni još od početka eksploatacije uglja u ovoj crnogorskoj opštini. On smatra da do enormnog aerozagađenja u Pljevljima u zimskom periodu dolazi zbog temperaturne inverzije i aktivnosti preko 5.000 individualnih ložišta u kojima se kao gorivo koristi ugalj i drvo, zatim saobraćaja, velikog broja kolektivnih ložišta, rada Termoelektrane, Rudnika uglja itd… S druge strane pljevaljska opozicija i nevladin sektor kao glavne zagađivače vazduha i životne sredine u Pljevljima označavaju Termoelektranu, Rudnik uglja i druga industrijska postrojenja.

Put ka rješenju

Sa ozbiljnijim rješavanjem ovog problema krenulo se tek sredinom prošle godine. Naime, Vlada je u julu prošle i 31. marta ove godine donijela niz zaključaka od kojih se neki već sprovode u koordiniranom radu sa lokalnom upravom. Za sanaciju ekološkog stanja u Pljevljima Vlada je za proteklu grijnu sezonu opredijelila 572.075 eura. Skupština opštine Pljevlja je, takođe, u januru i februaru donijela zaključke za rješavanje ekoloških problema.

Jedna od mjera bila je subvencija nabavke peleta i briketa kako bi građani umjesto uglja i drva za zagrijavanje stanova koristili ove energente. Agencija za zaštitu životne sredine radi analizu procjene uticaja relevantnih faktora na kvalitet vazduha u pljevaljskoj kotlini, sa posebnim akcentom na opis meteoroloških uslova tokom 2015. godine, do 30. juna 2016. godine i prati stanje kvaliteta vazduha u ovoj opštini.

Ministarstvo zdravlja i Institut za javno zdravlje prate uticaj zagađenja na zdravlje stanovništva Pljevalja i treba da predlože mjere za unapređenje zaštite zdravlja ljudi od negativnih efekata zagađenja vazduha. U prvoj polovini ove godine biće izrađen projekat sanacije deponije pepela „Maljevac”, a ona treba biti završena do kraja 2019. godine. U okviru tehničkih mjera koje utiču na kvalitetvazduha sanirano je 15.200 kvadratnih metara gradskih saobraćajnica. U Srednjoj stručnoj školi i OS „Ristan Pavlović” u okviru projekta energetske efikasnosti zamijenjeni su energenti za grijanje i umjesto kotlova na ugalj ukupne snage oko 1,2 HW instalirani su kotlovi na pelet… Međutim, zbog nepovoljnih klimatskih uslova kvalitet vazduha u Pljevljima ove zime, naročito u januaru i februaru, nije se značajnije popravio.

Dva koraka

Na pitanje kada će Pljevljaci udisati kvalitetniji vazduh, predsjednik ove opštine Mirko Đačić kaže da su za takvo nešto potrebna dva koraka.

“Prvi korak je izgraditi novu toplanu od 20 megavata koja će omogućiti gašenje postojećih velikih kotlarnica u centru grada, jer su one i individualna ložišta veći problem u vezi zagađenja vazduha u samom gradu, nego privreda. Gradnja toplane i sekundarne mreže koštaće oko 5 miliona eura. Opština Pljevlja je nedavno zaključila ugovor sa slovenačkom kompanijom Esotech za projektovanje nove gradske toplane”, kaže Đačić.

Pljevaljski gradonačelnik je najavio da će i u narednoj sezoni grijanja obezbijediti nove količine eko-goriva po subvencioniranim cijenama. On kaže da podaci pokazuju da opozicija i civilni sektor nijesu u pravu kada kažu da se Vlada i lokalna uprava nijesu dovoljno posvetili ovom problemu.

“U ovom momentu, u ovom lijepom danu (6. april) Termoelektrana radi, kao i najveća toplana u Skerlićevoj, koja grije 28.000 kvadrata, pa pogledajte PM čestice. Međutim, u decembru su problemi veliki kada imamo temperaturne inverzije i maglu u kotlini. Problem će, ne sasvim, ali značajno biti riješen izgradnjom, toplane i gašenjem 36 kotlarnica i kada budemo stvorili uslove da individualna ložišta smanje potrošnju uglja i drva ili da pređu nabiogorivo ili drugi toplotni izvoru”, toplanu kaže pljevaljski gradonačelnik.

Prema njegovim riječima, trajno rješenje aerozagađenja Pljevalja može se riješiti kao što su to uradili u Velenju, Lazar evcu i nekim drugim gradovima koji imaju proizvodnju električne energije u termoelektranama toplifikacijom, odnosno realizacijom projekta bloka 2 Termoelektrane.

“Drugi korak, odnosno trajno rješenje aerozagađenja je blok 2 koji je potreban Pljevljima i Pljevljacima. Optimisti smo da ovaj projekat konačno može biti realizovan jer je investitor bloka 2 obavezan po ugovoru da izgradi podstanicu za proizvodnju energije koja će ići ka gradu. Grad, ali neće moći sam bez pomoći države, biće obavezan da investira u magistralni cjevovod od Termoelektrane do grada i sekundarnu mrežu. Za realizaciju projekta toplifikacije Pljevalja potrebno je oko 30 miliona eura. Krajnji cilj je toplifikacija, kao ključno i jedino rješenje za bolji i čistiji vazduh u Pljevljima. Mislim daje ovaj put prilika zrela i da ne bi smjela izmaći”,  kaže Đačić.

Politizacija svega

S druge strane, Ekološki pokret Ozon i Ekološko društvo Breznica, kako su nedavno saopštili, „nakon uporedne analize rezultata monitoringa kvaliteta vazduha u opštini Pljevlja za posljednje dvije grijne sezone, gdje se pokazalo da broj dana prekoračenja srednjih dnevnih vrijednosti suspendovanih čestica PM10 ima trend porasta, smatraju da su kratkoročne mjere koje je Vlada Crne Gore u saradnji sa lokalnom upravom opštine Plj evlj a realizovala tokom ove zime, a tiču se prelaska sa uglj a na pelet i briket, potpuni promašaj i da zbog toga treba pozvati na odgovornost sve koji su učestvovali u donošenju te nesporno pogrešne odluke”.

Sličnog su mišljenja i opozicione partije u Pljevljima.

Bilo kako bilo, sve teme, a naročito ekološke, u Pljevljima su, smatra Đačić, do kraja politizovane.

“U Pljevljima je jedna ista garnitura političara 25 godina. Čak i u periodu kada je gospodin Filip Vuković, kandidat DPS-abio gradonačelnik, pljevaljski parlament bio je u rukama sadašnje opozicije, jer su i tada imali 7 odbornika više. Za tih 25 godina veoma malo su učinili da riješe ovaj problem. Na svu sreću, ova lokalna uprava, uz pomoć Vlade Crne Gore počela je konkretno rješavanje ovog velikog problema Pljevalja i Pljevljaka, a boljitak će uskoro biti vidljiv”, kaže pljevaljski gradonačelnik Mirko Đačić.

(Pobjeda)