Nakon što je rast dolara zadavao glavobolje crnogorskoj ekonomiji jer je sa svakim njegovim skokom drastično rastao i dug za autoput, ove godine Vlada je mogla lakše da diše, jer je dolar počeo da pada. Međutim, Ministarstvo finansija još uvjek razmatra koji je najbolji momenat da zaključi aranžman sa hedžing kompanijama i zaštiti se od valutnog rizika.

Kineska Exim banka odobrila je u septembru 2014. Crnoj Gori kredit od oko 944 miliona dolara za gradnju autoputa, a preostalih 120 miliona obezbijediće se iz budžeta.

Iako je tadašnji ministar finansija Radoje Žugić u početku tvrdio da u ugovoru o kreditu za izgradnju prioritetne dionice autoputa Bar-Boljare nema valutnog rizika, rizik ipak postoji.

Toga su svjesni i u Vladi, pa ističu da dug za autoput naredne dvije godine može rasti i do 10 odsto.

Zato Vlada ima mogućnost da se zaštiti od valutnog rizika u slučaju ovog kredita time što bi se osigurala od njega kroz takozvani hedžing.

Hedž proizvod, prema definiciji, dozvoljava da investitor transferiše valutni rizik na nekog ko želi da učestvuje u obezbjeđivanju njegove investicije od valutnog rizika, za određenu cijenu.

Iz Ministarstva finansija je više puta saopšteno da će naći najpovoljniji mehanizam za zaštitu od kursnog rizika u aranžmanu sa Exim bankom, najkasnije do početka otplate glavnice kredita.

Do toga još nije došlo.

“Vlada aktivno razmatra mogućnost zaključenja aranžmana sa hedžing kompanijama, kao opcije koja će preduprijediti i minimizirati eventualne poljedice ostvarenja valutnog rizika”, kazali su CdM-u iz Ministarstva finansija.

Međutim, kako ističu, moramo imati u vidu dosadašnje kretanje odnosa dolara i eura kako bi razumjeli zašto Vlada razmatra koji je najbolji momenat za zaključenje takvog aranžmana.

Naime, do 2017. godine odnos euro-dolar nije bio povoljan i prednost je bila na strani dolara.

“Već u 2017. godini situacija je počela da se mijenja i euro je značajno ojačao. Upoređujući kretanje dolara prema euru u periodu od početka godine, u odnosu na 15.decembar 2017. godine, može se zaključiti da je slabljenje dolara išlo u korist Crne Gore (kurs 1.januara 2017. godine je iznosio 0,949, dok je na dan 15.decembra 2017. godine iznosio 0,844). Uzimajući u obzir trenutno stanje duga u dolarima, koje iznosi oko 348.8 miliona dolara, taj iznos bi u eurima na dan 1.januar 2017. godine iznosio oko 331 miliona eura, dok na dan 15.decembar 2017. godine, iznosi oko 294.5 miliona eura”, objašnjavaju za CdM u ovom vladinom resoru.

Zato, kažu nam iz Ministarstva, zaključivanje hedžing aranžmana u prethodnom periodu ne bi bila isplativa opcija sa stanovišta troškova koje je potrebno podnijeti i benefita koje bi taj aranžman trenutno mogao da pruži u pogledu obezbjeđenja od valutnog rizika.

“U svakom slučaju, imajući u vidu da do promjena na tržištu valute dolazi iz dana u dan, realizacija hedžing aranžmana se planira do početka otplate glavnice kredita, odnosno do 2021. godine, čime će biti obezbijeđen budžet za pokriće eventualnih eksternih šokova i dodatnih troškova po ovom osnovu”, ističu u Ministarstvu.

Kapitalni infrastrukturni projekt vrijedan je 809,6 miliona eura, od čega je kredit Exim banke oko 687 miliona eura. Kredit je odobren na dvadeset godina, uz grace period od šest godina i godišnju kamatnu stopu od dva posto.

Od ukupne cijene, za projektiranje i izgradnju prioritetne dionice autoputa Smokovac -Uvač – Mateševo, 85 odsto će biti osigurano iz kredita Exim banke, a preostalih 15 osigurava država.

Prioritetna dionica duga je 41 kilometar. Cijena je 19,7 miliona eura po kilometru.

Radovi se trenutno izvode na 11 mostova, različitog intenziteta. Na jednom od najzahtjevnijih objekata, mostu Moračica, radovi se odvijaju u skladu sa planiranom dinamikom izvođača.

Završeni radovi na betonirani u svih stubova mosta Moračica i u toku su radovi na pripremi izgradnje rasponske konstrukcije. Ukupno na svim mostovima izvedeno je 37 odsto radova.

Impozantni objekti na trasi, poput mosta Moračica, tunela Vjeternik, biće primjer moderne saobraćajne infrastrukture u regionu i šire.

Dovoljno je pomenuti podatak da za 41 km koliko je duga dionica, sa 63 metra nadmorske visine kod Smokovca autoput u Mateševu dolazi na preko 1.100 metara.

Projektovana brzina na ovoj dionici autoputa je 100 km/h , a vrijeme putovanja između Podgorice i Kolašina skraćuje se sa sadašnjih sat i 30 min na 25 minuta.

Inače, od početka godine na autoputu su izvedeni radovi vrijedni 147,9 miliona eura, za šta je utrošeno 81,89 odsto planiranog budžeta.

Rok za iz­grad­nju 41 ki­lo­me­tra pri­o­ri­tet­ne di­o­ni­ce Smo­ko­vac–Uvač–Ma­te­še­vo je 2019. go­di­na.

Inače, kako je ranije saopštio premijer Duško Marković, Vlada razmišlja o drugom modelu privatno-javnog partnerstva u nastavku gradnje autoputa Bar-Boljare, koji ne bi uključivao učešće države u njegovom finansiranju, posebno putem izdavanja garanacija.

Predlogom Zakona o budžetu za 2018, koji je u skupštinskoj proceduri, Vlada je planirala da u narednoj godini za gradnju prioritetne dionice autoputa Smokovac-Mateševo izdvoji 210 miliona eura.

Od toga će se 190 miliona obezbijediti zaduživanjem kod kineske Exim banke, emisijom obveznica na domaćem ili međunarodnom tržištu, zaključenjem bilateralnih aranžmana ili izdavanjem državnih zapisa do visine neophodne za implementaciju ovog projekta.

www.cdm.me