U Crnoj Gori nema registrovanih slučajeva oboljenja od groznice Zapadnog Nila

Tokom sezone najintenzivnije transmisije virusa zapadnog Nila (jun-novembar), Centar za kontrolu i prevenciju zaraznih bolesti Instituta za javno zdravlje Crne Gore redovno pooštrava sprovođenje nadzora nad svim slučajevima groznica nepoznatoga porijekla i produženog trajanja kako bi se na vrijeme identifikovalo eventualno obolijevanje od groznice zapadnog Nila.

Intenzivni nadzor se sprovodi sa ciljem ranog otkrivanja slučajeva, njihove adekvatne obrade, pravovremenog planiranja i sprovođenja dodatnih protivepidemijskih mjera i obavještavanja javnosti kao i institucija koji se bave transfuzijom krvi i njenom sigurnom upotrebom o potencijalnim područjima u kojima cirkuliše virus zapadnog Nila (VZN).

U prethodnoj sezoni, tokom 2017. godine, prijavljeno je 288 slučajeva oboljevanja od groznice zapadnog Nila u EU i susjednim državama pri čemu u Crnoj Gori nije bilo registrovanih slučajeva.

Tekuća nadzorna sezona

Na području EU prijavljeni su prvi slučajevi obolijevanja od groznice zapadnog Nila, u Grčkoj i Italiji. Grčka je prijavila četiri slučaja (tri potvrđena i jedan vjerovatni), Italija jedan slučaj, dok su u Srbiji registrovana dva slučaja obolijevanja.

U ovoj sezoni nadzora, zaključno sa 05.07.2018. godine nije bilo prijavljenih slučajeva obolijevanja od groznice Zapadnog Nila na teritoriji Crne Gore.

U skladu sa Direktivom Evropske komisije 2014/110/ EU, potencijalno dobrovoljno davanje krvi treba da bude odloženi za 28 dana od davalaca koji su boravili i napustili područje za koje je utvrđeno da postoji lokalna transmisija VZN.

O groznici zapadnog Nila

Groznica zapadnog Nila je potencijalno ozbiljno virusno oboljenje koje se u ogromnoj većini slučajeva prenosi ubodom zaraženih komarca iz roda Culex (obični komarac – culex pipiens) a rijetko i Aedes (azijski tigrasti komarac). Komarac postaje zarazan prilikom uboda ptica, uglavnom divljih ptica selica, koje su glavni prirodni rezervoar virusa.

Drugi, rijeđi načini prenosa, uključuju transfuziju nebezbjedne krvi i transplantaciju organa uzetih od zaraženog davaoca kao i prenos sa inficirane majke na dijete bilo tokom trudnoće, porođaja ili dojenja.

Izazivač bolesti je virus Zapadnog Nila (VZN) a period od momenta izlaganja virusu do pojave prvih sipmtoma varira i iznosi od 3 do 21 dan.

Glavni rezervoar virusa su ptice – posebno divlje ptice selice dok su čovjek i neke druge vrste sisara tzv. slučajni domaćini u kojima nivo virusa u krvi ne bude toliko visok da komarci mogu širiti virus sa čovjeka na čovjeka.

Bolest kod oko 80% inficiranih prolazi bez simptoma, kod manje od 20% ima blagu kliničku sliku koju karakteriše povišena tjelesna temperatura, bolovi u mišićima, mučnina, povraćanje i ponekad otok limfnih žlijezda ili ospa po trupu. Samo kod <1% zaraženih dolazi do razvoja teške kliničke slike tzv. neuroinvazivnog oblika bolesti – koji
se manifestuje upalom mozga i/ili moždanih ovojnica i koji se može završiti i smrtnimishodom posebno osoba koje imaju oslabljen imunološki sistem. Najveći rizik od nastanka težeg oblika bolesti imaju osobe starije od 50 godina.
Simptomi infekcije virusom zapadnog Nila obično traju nekoliko dana.

U slučaju teže bolesti simptomi mogu da traju i do nekoliko sedmica.

Osnovne mjere zaštite odnose se na prevenciju uboda komaraca.

Opšte mjere prevencije su:

• Izbjegavanje područja sa velikim brojem insekata, kao što su šume i močvare.
• Smanjenje broja komaraca na otvorenom
• Isušivanje svih lokacija, pa i najmanjih, u kojima se zadržava voda posebno u okolini kuća i po dvorištima. Posebno je važno redovno prazniti višak vode iz posuda sa cvijećem, posuda za hranu i vodu kućnih ljubimaca, kanti, buradi i limenki… Stare automobilske gume gume i svi drugi predmeti koji mogu da prikupljati vodu moraju se adekvatno ukloniti i isprazniti.
• Izbjegavanje boravka na otvorenom, naročito između sumraka i svitanja.
• Nošenje dugačke odjeće svijetlih boja koja pokriva veći dio tijela je poželjno posebno ako se planira boravak u oblastima u kojima se u većoj mjeri nalaze komarci. Preporučljivo je da odjeća bude komotna, jer komarci mogu da ubodu kroz pripijenu odjeću.
• Spavanje u klimatizovanim prostorijama (turbulentno kretanje vazduha koje proizvode klima uređaj efikasno spriječava ulazak i kretanje komaraca).
• Postavljanje mreža za komarce na sve prozorske otvore je poželjno naročito ako su mreže impregnirane sa insekticidima
• Korišćenje aparata koji ispuštaju sredstvo za uništavanje i odbijanje komaraca u zatvorenom prostoru
• Korišćenje kozmetičkih sredstava na otkrivenim djelovima tijela (vrat, lice, šake) koja odbijaju komarce (tzv. repelenti).