Vremeplov

1597. – Umro holandski polarni istraživač Vilem Barenc, zarobljen na brodu okovanim ledom, dok je pokušavao da pronađe sjeveroistočni pomorski prolaz iz Evrope u Ameriku. Prethodno je, 1584. i 1594. godine, predvodio ekspedicije s istim ciljem. Otkrio je Špicberška ostrva, Medvjeđe ostrvo, zapadnu obalu Nove Zemlje i more nazvano njemu u čast – Barencovo more. Njegov dnevnik pronađen je 1871.
1756. – Tokom noći u ćeliji tamnice – koja je poslije toga postala poznata kao “crna rupa Kalkute” – ugušilo se 123 od 146 uhapšenih britanskih vojnika. Britance je u ćeliju veličine 4,5 sa 5,5 metara bacio lokalni indijski gospodar Navab od Bengala, čije su snage prethodno napale i porazile britanski garnizon, namjeravajući da spriječe britansku Istočnoindijsku kompaniju da u Kalkuti izgradi sistem vojnih fortifikacija.

1819. – Rođen francuski kompozitor, porijeklom njemački Jevrejin – Jakob Eberst, poznat kao Žak Ofenbah, tvorac francuske operete. Kroz njegovu pristupačnu i vedru muziku zabavnog karaktera najčešće je provijavala satira društvenih odnosa u francuskom Drugom carstvu. Napisao je stotinjak opereta. Djela: operete “Lijepa Jelena”, “Orfej u paklu”, “Plavobradi”, “Pariski život”, “Velika vojvotkinja od Žerostajna”, opera “Hofmanove priče”, putopis “Ofenbah u Americi”, autobiografska studija.

1819. – U engleski grad Liverpul prispio brod “Savana”, koji je 27 dana i 11 časova prije toga isplovio iz istoimenog grada u američkoj državi Džordžija, postavši tako prvi parobrod koji je preplovio Atlantski okean.

1836. – Umro francuski revolucionar i sveštenik Emanuel Žozef Siejes, nazvan “patrijarh revolucije”, jedan od vođa Francuske revolucije i osnivača Jakobinskog kluba, koji je 1799. odigrao ključnu ulogu u državnom udaru kojim je vlast prigrabio Napoleon Bonaparta. U toku revolucije napustio je jakobince i postao član kluba Fejana, koji je zastupao načela ustavne monarhije. U politici je bio prevrtljiv i zauzimao je istaknute položaje u svim fazama revolucije, izuzev u periodu jakobinske diktature. U brošuri “Šta je treći stalež?” izložio je političke zahtjeve buržoazije.

1837. – Umro britanski kralj Vilijam Četvrti, na prijestolu od 1830. do smrti, kome su podanici prikačili nadimak “Šašavi Bili”, a zvali su ga i “kralj mornar” zbog toga što je od 1778. do 1790. služio u mornarici.

1861. – Rođen engleski biohemičar Frederik Gaulend Hopkins, jedan od osnivača nauke o vitaminima, koji je s holandskim ljekarom Kristijanom Ajkmanom podijelio 1929. godine Nobelovu nagradu za medicinu. Izučavao je značaj vitamina u ishrani laboratorijskih životinja i zaključio da su oni neophodni za normalan rast i razvoj organizma. Takođe je izolovao glutation i pokazao njegov veliki značaj u ćelijskoj oksidaciji i aminokiselinu triptofan. Dokazao je i da je pigment krila nekih leptira derivat mokraćne kiseline i da neke ekskretorne supstance služe kao boje u životinjskom carstvu.

1891. – Britanija i Holandija definisale granice kolonijalnih posjeda na ostrvu Borneo. Bivši britanski posjedi Sabah i Saravak sada su u sastavu Malezije, a veći holandski dio ostrva pripada Indoneziji.

1902. – Rođen srpski pisac i diplomata Marko Ristić, jedan od najaktivnijih u krugu srpskih nadrealista. Poslije završenog Filozofskog fakulteta u Beogradu između dva svjetska rata izdavao je i uređivao većinu nadrealističkih časopisa, a po okončanju Drugog svjetskog rata bio je jugoslovenski ambasador u Francuskoj. Djela: pjesme “Od sreće i od sna”, “Bez mere”, eseji “Nacrt za jednu fenomenologiju iracionalnog” /s Kočom Popovićem/, “Koje su pobude i kakvi uspesi školske filozofije”, “Smrt fašizmu – sloboda narodu”, “Književna politika”, “LJudi u nevremenu”, “Od istog pisca”, “Krleža”, “Prostor – vreme”, “Politička književnost”, “Svedok ili saučesnik”.

1905. – Rođena američka spisateljica Lilijan Helman, u čijim su dramama prikazani radnički štrajkovi, stradanje nepravedno optuženih, gramzivost bogataša i borba protiv nacista. U memoarskim djelima opisala je iskustva iz Španije i SSSR-a, veze s vodećim američkim intelektualcima i vrijeme makartizma, histerične antikomunističke hajke koju je u prvoj polovini pedesetih godina 20. vijeka predvodio američki republikanski političar Džozef Makarti. Djela: drame “Dječiji čas”, “Male lisice”, “Dani koji će doći”, “Straža na Rajni”, “Drugi dio šume”, “Igračke na tavanu”, memoarske knjige “Nedovršena žena”, “Pentimenti”, “Nitkovsko vrijeme”.

1909. – Rođen američki filmski glumac australijskog porijekla Erol Flin, koji je najčešće igrao pravdoljubive junake u avanturističkim filmovima. Filmovi: “Krvavi kapetan”, “Avanture Robina Huda”, “Gusar”, “Kraljević i prosjak”, “Džentlmen Džim”, “Virdžinija Siti”, “Korijeni pakla”.

1923. – Meksičkog revolucionara Fransiska Panča Vilju ubili politički protivnici na njegovoj farmi u mjestu Idalgo del Paral u meksičkoj državi Čivava. Predvodio je seljački pokret u revoluciji od 1910. do 1917. Proglašen je 1966. meksičkim nacionalnim junakom.

1933. – Umrla njemačka revolucionarka Klara Cetkin, jedan od osnivača ženskog međunarodnog radničkog pokreta i Komunističke partije Njemačke, na čiji je prijedlog 8. mart proglašen Međunarodnim danom žena.

1960. – Američki bokser afričkog porijekla Flojd Paterson postao prvi bokser koji je uspio da vrati titulu svjetskog prvaka u teškoj kategoriji, nokautiravši u meču u Njujorku Šveđanina Ingemara Jonansona.

1973. – U Argentinu se, poslije 18 godina izbjeglištva, vratio bivši predsjednik Huan Domingo Peron, koji je bio šef države od 1946. do 1955, kad je oboren u pobuni dilova kopnene vojske i mornarice. Za predsjednika Argentine ponovo je izabran u septembru 1973, a 1974. je umro.

1990. – Jon Ilijesku proglašen za predsjednika Rumunije.

1991. – Parlament Njemačke tijesnom većinom izglasao da prijestonicu treba premjestiti iz Bona u Berlin.

1991. – Narašima Rao postao deveti premijer Indije nakon sticanja njene nezavisnosti, 1947. godine.

1992. – Muslimanska vojska spalila pravoslavnu crkvu na Oseniku kod Tarčina.

1992. – Evropska zajednica ovlastila svog posrednika lorda Dejvida Ovena da pregovara o podjeli BiH.

1992. – Lideri Češke i Slovačke Vaclav Klaus i Vladimir Mečijar postigli dogovor o podjeli Čehoslovačke na dva dijela.

1994. – Poslije višemjesečnog suđenja, praćenog masovnom medijskom histerijom u SAD, odbačena optužnica, prema kojoj je nekadašnji as američkog fudbala O`Džej Simpson ubio bivšu suprugu i njenog ljubavnika.

2001. – Bivšem američkom predsjedniku Bilu Klintonu u Dejtonu uručena posebna Dejtonska nagrada za mir zbog njegovog doprinosa u postizanju mirovnih sporazuma za BiH.

2006. – Na Siciliji uhapšena 52 lica, među kojima i vođe 13 mafijaških porodica.

2006. – Vlada Japana odlučila da povuče svoje vojnike iz Iraka.

2009. – Visoki predstavnik u BiH Valentin Incko stavio van snage zaključke Narodne skupštine Republike Srpske, kojim se protive prenosu nadležnosti sa Srpske na BiH.