GI Spasimo Brezna: Nacionalna MEGA studija ne smije postati osnova energetske politike Crne Gore

Nacionalna studija Montenegro Energy Growth and Acceleration (MEGA), koju su izradile The Nature Conservancy (TNC) i NVO Eco-team, u partnerstvu sa Ministarstvom energetike i Agencijom za investicije, uz aktivno učešće Crnogorskog elektroprenosnog sistema (CGES), koja je juče prezentovana javnosti u Podgorici, predstavlja opasan pokušaj da se već unaprijed dogovoreni energetski projekti legitimišu kao “niskokonfliktni“, naučno utemeljeni i u javnom interesu, iako to nijesu, saopštili su iz Građanske inicijative “Spasimo Brezna”.

Kako ističu, ovaj dokument najavljen je krajem 2024. kao “nacionalna studija” za identifikaciju lokacija s visokim razvojnim potencijalom i niskim ekološkim i društvenim konfliktom za razvoj solarnih i vjetroelektrana, Montenegro Energy Growth and Acceleration (MEGA).

Sami MEGA dokument, navode iz GI “Spasimo Brezna” ne sadrži elementarne podatke koje zahtijeva iole ozbiljna “studija”, ko su autori/koautori i njihove reference, nema imena članova Savjetodavnog tijela niti imena konsultanata, ne zna se ko je revident.

GI Spasimo Brezna: Šćepanović i u Skupštini izbjegao odgovor na pitanja o zastrašivanju novinarke vojnim helikopterom 

GI Spasimo Brezna uputila pismo Šaranoviću i Šćepanoviću: Zašto se ćuti o zastrašivanju novinarke vojnim helikopterom?

GI Spasimo Brezna uputila 10 pitanja ministru Radunoviću: Da li smo i za Vas državni neprijatelji jer branimo svoje domove? 

Tokom jučerašnje prezentacije, na insistiranje novinara, saopšteno je da je glavni autor MEGA studije Zoran Miljanić.

“Miljanić je bivši član odbora direktora CGES-a i EPCG, i donedavno aktivno angažovan u energetskim kompanijama. Činjenica i da je upravo CGES bio izvor podataka i informacija korištenih u “studiji” otvara osnovanu sumnju u konflikt interesa a time i problematizovanje rezultata studije. Na osnovu detaljne analize ovog dokumenta, dostupne dokumentacije i izjava datih na javnoj prezentaciji, smatramo da ova studija, u svom sadašnjem obliku, ima ozbiljne metodološke, činjenične i proceduralne nedostatke, te ne smije biti korišćena kao osnova za kreiranje energetske politike, prostornog planiranja ili identifikaciju tzv. Renewable Acceleration Areas RAA (lokacija za obnovljive izvore energije) u Crnoj Gori”, poručuju iz GI “Spasimo Brezna”.

Ovaj dokument, kako dodaju, nije neutralna analiza, a još manje “kredibilna i relevantna studija”, već još jedan pokušaj da se upravo privatni konfliktni energetski projekti, na čelu sa visokorizičnim projektom gradnje međunarodnog energetskog čvorišta u Breznima normalizuju i pokušaju prikazati “benignim”.

“Evropska banka za obnovu i razvoj – EBRD (European Bank for Reconstruction and Development) aktivirala je nezavisne kontrolne mehanizme IPAM i OCCO u vezi odobrene kreditne podrške ovom projektu koja je, kako smo dokumentovano predočili, zasnovana na falsifikovanim podacima i skrivanju činjenica od strane CGES-a. MEGA studija je, kako osnovano sumnjamo, samo alat za guranje i pravdanje projekta međunarodnog energetskog čvorišta Brezna (400 kV), u samom centru naseljenog mjesta, kroz formu navodnog “pametnog planiranja“, dok se stvarni ljudi, prava, zakon i bezbjednosni rizici u cjelosti ignorišu i brišu”, navode iz GI Spasimo Brezna.

Dodaju i da, uprkos činjenici da je lokacija u Breznima visoko konfliktna na više nivoa za gradnju međunarodno značajnog energetskog objekta, autori MEGA dokumenta to ne konstatuju ni u fusnoti.

“Prema podacima iz MEGA dokumenta, a koji su izvedeni na osnovu podataka dobijenih od CGES-a, čak 65 odsto novih OIE kapaciteta planirano je da se poveže na TS Brezna. Samo u Opštini Plužine planirano je najmanje 22 OIE objekta, dodatni projekti se planiraju u Šavniku i Nikšiću; a i dalje je u opticaju i hidroelektrana Komarnica, koja bi se takođe vezala na Trafostanicu Brezna 400kV. To bi značilo na desetine dalekovoda iznad privatnih kuća, imanja i turističkih objekata, a izvjesno bi značilo i nova dodatna proširenja trafostanice, dodatne 400 kV dalekovode, kršenje N-1 i N-2 kriterijuma energetske bezbjednosti”, navodi GI Spasimo Brezna.

Naglašavaju da bi gradnja ovakvog energetskog čvorišta na toj lokaciji značila stvaranje jedne ekstremno rizične energetske tačke za region, EU i NATO energetske koridore.

(VIDEO) CGES i Terna čine zločin nad prirodom Mještani najavljuju bolakadu radova na Transbalkanskom koridoru kroz Đurđevića Taru

“To ne bi bio samo tihi genocid u Breznima, već realna sistemska prijetnja energetskoj stabilnosti i sigurnosti Crne Gore, regiona i EU”, poručuju.

Podsjećaju da se mještani sela Brezna, okupljeni u Građansku inicijativu “Spasimo Brezna”, od aprila prošle godine, kada su i saznali za ovaj plan, bore da spriječe gradnju međunarodnog energetskog čvorišta u centru sela.

Tokom tog procesa su saopštili da su otkrili da je CGES falsifikovao projektnu dokumentaciju tvrdeći da u krugu od 2 km “nema stambenih ni poslovnih objekata”, iako ih ima više od 150, i ukazali na brojne suštinske nedostatke, kršenje procedura i standarda, EU praksi, zakona i međunarodnih konvencija.

GI “Spasimo Brezna” CGES-u: Da li pokušavate zastrašiti lokalnu zajednicu koja se bori za spas svojih domova

“Svi međunarodno relevantni mehanizmi i tijela su informisani i ukoliko se nastavi istrajavanje na ovom suludom projektu u Breznima, kada nastupe izvjesne posljedice, niko ne može reći da nije znao, čime preuzimaju i ozbiljnu odgovornost. I laiku je jasno da scenario koji navodna nacionalna MEGA studija predstavlja kao “gotovu stvar” i pokušava da normalizuje znači: plansko prinudno raseljavanje cijele oblasti Brezana, potpuno uništenje svake ekonomske aktivnosti, ruralnog turizma i poljoprivrede, totalno obezvrijeđivanje privatne imovine mještana i sistemski bezbjednosni rizik za energetski sistem Crne Gore, regiona i EU”, poručuju iz GI SPasimo Brezna.

Dodaju da naglašavaju da nisu protiv razvoja, pa ni energetskog, ali ne pristaju na navodni razvoj koji: krši zakone, ignoriše građane, uništava ekonomiju, turizam i poljoprivredu, i pretvara živa sela u energetske spržene zone, zarad interesa privilegovanih kompanija i pojedinaca.

GI “Spasimo Brezna” će, kako zaključuju, iskoristiti sva zakonom garantovana domaća i međunarodna pravna sredstva, obratiti se relevantnim domaćim i međunarodnim institucijama i nadzornim tijelima, uključujući i donatore The Nature Conservancy (TNC) i NVO Eco-team, kao i informisati javnost putem medija, te zahtijevati utvrđivanje odgovornosti onih koji su učestvovali u izradi, finansiranju i promociji ovog dokumenta, ukoliko bi njegova primjena u donošenju odluka od javnog značaja bila sprovedena bez adekvatne transparentnosti, stručne provjere i pravne utemeljenosti.