Spajić: Ovo će biti posljednji izvještaj EK koji Crna Gora dobija kao zemlja kandidat, Euromodel donosi benefite prije pristupanja

Godišnji izvještaj Evropske komisije o Crnoj Gori za 2026. godinu predstavljen je danas u Briselu, a crnogorski novinari su imali priliku da prate prenos uživo u Evropskoj kući u Podgorici.

Paket proširenja predstavile su visoka predstavnica EU za vanjske poslove i bezbjednosnu politiku i potpredsjednica Evropske komisije Kaja Kalas i evropska komesarka za proširenje Marta Kos.

“Od 2011. kada je Evropska unija zatvorila pregovore sa Hrvatskom, sad smo opet u poziciji da zatvorimo pregovore sa još jednom državom kandidatkinjom. Crna Gora je napravila odlučan napredak u osnovama vladavine prava, ekonomskim upravljanjem, statistici i reformi javne uprave. Država je već zatvorila 21 poglavlje, preostaje još 14. To su dvije trećine poglavlja i ocjena Komisije je da je Crna Gora ispunila sve uslove da zatvori preostala poglavlja. Pristupni pregovori bi realistično mogli biti zatvoreni do kraja godine. Rad na ugovoru o pristupanju je već u procesu, a Crna Gora je na dobrom putu da postane 28. država članica 2028. i mogli bismo da potpišemo ugovor najranije u junu 2027,” poručila je Kos.

Nakon konferencije u Briselu, u Evropskoj kući su o novom izvještaju govorili ambasador Evropske unije u Crnoj Gori Johan Satler i predsjednik Vlade Milojko Spajić. Događaju su između ostalih prisustvovali i ministarka evropskih poslova Maida Gorčević i pregovarač Crne Gore sa Evropskom unijom Predrag Zenović.

Na značaj novog izvještaja ukazao je ambasador Johan Satler.

“Danas je dan za pamćenje za politiku proširenja Evropske unije. Po prvi put, nakon 15 godina, Evropska komisija je objavila paket proširenja u kojem poručuje da je jedna država-kandidat spremna da zatvori sva preostala pregovaračka poglavlja i završi pristupne pregovore. A ta država je Crna Gora. Ovo je izvještaj na koji je Crna Gora čekala i za koji je radila dugi niz godina. On predstavlja veliki korak naprijed na evropskom putu i šalje jasnu poruku. Članstvo u Evropskoj uniji je nadohvat ruke. Ne govorimo više o Crnoj Gori koja teži članstvu u Evropskoj uniji, već o zemlji koja se priprema da postane njena članica. Od novembra prošle godine Crna Gora je zatvorila 14 pregovarackih pogljavlja, čime je ukupan broj zatvorenih pogljavlja dostigao 21. Već do kraja ove nedjelje taj broj porašće na 22. Riječ je o izuzetno brzom napretku i to ne samo po današnjim standardima. Kao što znate, izveštaj ocjenjuje dva glavna parametra. Prvo, ukupni nivo spremnosti zemlje da preuzme obaveze članstva u Evropskoj uniji, a drugo je napredak ostvaren u prethodnoj godini. Crna Gora je zabilježala izuzetne rezultate u oba ova aspekta, što svjedoči o ogromnom poslu koji je obavljen, naročito tokom protekle godine, uključujući i angažman bez presedana tokom lijeta,” saopštio je Satler.

Zadovoljstvo zbog ovako pozitivnog izvještaja izrazio je premijer Spajić.

“Danas govorimo o izvještaju koji je upravo oznaka ciljne linije puta kojim koračamo od 2012. godine, zato što je ovo, uvjeren sam, posljednji izvještaj koji će Crna Gora dobiti kao država kandidat. To je izvještaj koji jasno potvrđuje da smo ostvarili ubjedljivo najveći napredak do sada. U Crnoj Gori su građani navikli da velika politička obećanja dočekuju sa skepsom. Zato smo znali da, kada smo na početku mandata postavili cilj da Crna Gora postane članica EU do 2028. godine, povjerenje moramo zaslužiti rezultatima. Preuzeli smo odgovornost da pokažemo da država ima snagu i sposobnost da ostvari jednu takvu ambiciju. Današnji paket proširenja donosi snažnu potvrdu da smo na tom putu i uspjeli. Evropska komisija podržala je ambiciju Crne Gore da sva pregovaračka poglavlja zatvori do kraja 2026. godine, rad na ugovoru o pristupanju završi na proljeće 2027. godine, a potpiše ga u junu 2027. O tom planu odlučivaće, naravno, države članice. Ali danas imamo važnu potvrdu da su Crna Gora i Evropska komisija saglasne kojim rokovima možemo završiti posao. To daje dodatni kredibilitet našem cilju i novu snagu naporima da to sve i ostvarimo,” poručio je Spajić.

Spajić je ukazao da se u izvještaju konstatuje da je Crna Gora ispunila završna mjerila u svim pregovaračkim poglavnjima.

“Posebno su prepoznati pomaci u vladavini prava, ekonomskom upravljanju i reformi javne uprave, kao i rezultati u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala. Uspjeh u poglavnjima 23. i 24. ključnim za vladavinu prava i završnu fazu pregovora potvrda je da Crna Gora može da sprovede reforme u samom temelju demokratskog sistema. Politički značaj tih ocjena je ogroman. One takođe potvrđuju i da evropski partneri prepoznaju njenu sposobnost da preuzme odgovornost članstva. Naš napredak ujedno vraća povjerenje u proširenje kao politiku koja donosi rezultate kada postoji spremnost da se obaveze ispune po meritokratskom principu,” naveo je premijer.

Spajić napominje da u određenim poljima moraju učiniti još više.

“Usvojeni zakoni moraju dosljedno da se primjenjuju. Institucije moraju biti nezavisne i sposobne da zaštite svakog njenog građanina. Borba protiv korupciji i organizovanog kriminala mora imati trajan učinak bez obzira ko je na vlasti. Zato podržavam sve zaštitne mehanizme koji će osigurati da reforme budu održive i da se preuzete obaveze poštuju do kraja. Građani imaju pravo da očekuju da napredak koji danas ostvarujemo ostane trajno dostignuće ove države. U narednim danima, do zatvaranja pristupnih pregovora, prioritet će biti postizanje dogovora o finansijskom paketu i institucionalnim aranžmanima sa EU, a nakon što zaključimo pregovarački proces do stupanja u članstvo, Crna Gora će imati status aktivnog posmatrača u tijelima EU,” saopštio je on.

Odgovarajući na pitanja novinara premijer se osvrnuo na ukazivanje Evropske komisije na potencijalne rizike Euromodela.

“Ukazivanje na moguće rizike je nešto što smo imali, naravno, i od MMF-a i od Svjetske banke kada smo imali Evropu sad 1 i Evropu sad 2. Mi smo tih rizika u potpunosti svjesni i mjerama koje smo predstavili mislimo da u potpunosti saniramo sve moguće rizike i ulazimo u takve hrabre reforme. Kao i uvijek, svaka hrabra reforma otvara pitanja i izazove. Mi smo spremni na sve te izazove i dokazali smo dva puta do sada da vrlo uspješno radimo na tako jakim reformama koje će građani direktno da osjete i gdje će građani osjetiti benefite članstva u EU, čak i prije članstva u EU, i dati veliku nadu mladima da treba da ostanu ovdje, da nema potrebe da idu bilo gdje drugo i da ovdje mogu da grade svoju evropsku budućnost bez relokacije,” poručio je Spajić.

Osvrnuo se i na pitanje hibridnih uticaja iz regiona.

“Zalažemo se da se apsolutno svaki mogući kanal malignog uticaja provjeri do kraja i uopšte se tu ne zadržavamo. Mislimo da po svim izvještajima i kada radite na nekim FIMI, odnosno Foreign Malign Influence izvještajima, pominju se mediji kao glavni kanal plasiranja geopolitičkih i drugih stavova država koji su takmaci Evropske unije ili koje ne prate politiku Evropske unije, koje imaju neke druge agende. Upravo su mediji jedan od značajnijih kanala. Postoje i nevladine organizacije, postoje razni drugi kanali… Mislim da je ovo jedna jako dobra prilika za sve koji su potencijalno bili uključeni u takve finansijske tokove da sve nejasnoće iznesu u javnosti i da se sve raščisti,” naveo je Spajić.

Maligne strane uticaje komentarisao je i ambasador Satler.

“Bilo je puno pokušaja miješanja u poslednjih nekoliko mjeseci. Što se tiče ekološkog projekta pogona za tretiranje odpadnih voda imali smo očigledan strani uticaj i mislim da je apsolutno neophodno da svi ti kanali tog manipulacijeg uticaja se adekvatno istraže. Takođe vam mogu reći na strani Evropske unije da smo mi tu da pomognemo. Mi smo napravili partnerstvo sa vladom intenzivnije u poslednjih godinu dana u pokušaju da vam pomognemo da se pripremite za ovakve napade. I što se tiče sajber napada, sad imate Agenciju za sajber bezbjednost, treba je osnažiti i koristiti. Takođe, drago nam je što sad na nivou Vlade imamo mnogo bolju koordinaciju. Što se tiče borbe protiv stranog malignog uticaja, imamo radnu grupu koja se time bavi na nacionalnom nivou, mi podržavamo takav pristup,” poručio je Satler.

Ambasador je prokomentarisao i nedovoljan broj presuda u oblasti korupcije na koji je ukazala Evropska komisija.

“Želimo da vidimo više konačnih presuda, ne samo u slučajevima niže i srednje korupcije, već i korupcije na visokom nivou. Pomenuli ste brojke, mi ne govorimo u brojkama, nećemo vam reći – Treba nam sedam ili sedamnaest slučajeva, to nije način na koji mi radimo, ali želimo da vidimo trend rasta ovih brojki, posebno u kategoriji korupcije na visokom nivou. Ono što još govorimo u izvještaju je da nismo zadovoljni trajanjem sudskih postupaka. Tako da postoji veoma intenzivna komunikacija između vašeg pravosuđa, predsjednika Vrhovnog suda i drugih zvaničnika, kako bi se sve to ubrzalo, jer ako pravda se ne obezbjiedi na vrijeme, to je problem,” kazao je Satler.

(Mediabiro)