Dan državnosti Crne Gore – sjećanje na dva istorijska datuma
Crna Gora slavi Dan državnosti u znak sjećanja na 13. jul 1878. godine, kada je na Berlinskom kongresu priznata kao samostalna država i isti datum 1941. kada je narod Crne Gore počeo ustanak protiv fašizma.
Na Berlinskom kongres, Crnoj Gori je zvanično priznata nezavisnost i teritorijalno proširenje. Državna teritorija se udvostručila, dobila je izlaz na Jadransko more (Bar i Ulcinj) i gradove u unutrašnjosti poput Podgorice i Nikšića. U znak sećanja na ovaj datum, 13. jul se danas slavi kao Dan državnosti u Crnoj Gori.
Najvažnije odluke i detalji koji se tiču Crne Gore sa ovog skupa uključuju:
-
- Priznanje nezavisnosti: Odlukama Berlinskog mira (Član 26), Crna Gora je i formalno postala 27. nezavisna država na svetu.
- Teritorijalno širenje: Crnoj Gori su pripojeni gradovi: Podgorica, Nikšić, Kolašin, Spuž, Žabljak Crnojevića, kao i grad Bar na moru.
- Izlazak na more (Član 29): Odredbe ovog člana su bile izuzetno stroge. Crna Gora je dobila izlaz na more, ali joj nije bilo dozvoljeno da ima ratnu mornaricu, dok je pomorsku i sanitarnu policiju na njenom primorju kontrolisala Austro-Ugarska. Takođe, crnogorskim lukama su mogle da plove samo trgovačke zastave svih nacija.
- Delegati: Crnu Goru su u Berlinu predstavljali vojvoda Božo Petrović i vojvoda Stanko Radonjić. Iako su bili prisutni, velikim silama je smetalo direktno učešće malih balkanskih naroda, pa nisu imali pravo glasa niti su puštani na zvanične sednice.
Trinaestojulski ustanak u Crnoj Gori 1941. godine bio je prvi i najveći opštenarodni antifašistički ustanak u porobljenoj Evropi. Pod vođstvom Komunističke partije Jugoslavije, preko 30.000 ustanika – od komunista do monarhista – diglo se 13. jula protiv fašističke Italije. Ustanak je oslobodio veći dio zemlje za nekoliko sedmica, a simbol pobjede bila je bitka na Košcelima, gdje je uništen italijanski bataljon.
