Danilović o dvostrukim aršinima u regionu: Srbima nameću status manjine, dok su za druge rezervisana sva prava
Oštra i kontekstualno vizionarska objava predsednika Ujedinjene Crne Gore, Gorana Danilovića, otvorila je novo poglavlje u debati o konstitutivnosti i nacionalnom identitetu Srba u Crnoj Gori, pokrenuvši pitanje sistemskih dvostrukih aršina koji decenijama oblikuju regionalnu politiku na Balkanu.
Danilović je putem svog Fejsbuk profila poslao kratku, ali izuzetno sadržajnu poruku koja direktno pogađa u srž identitetskog inženjeringa i političkih pritisaka na srpski narod u Crnoj Gori:
Regionalne paralele i popisna realnost
Ova izjava nije nastala u vakuumu. Ona dolazi u trenutku kada se u Crnoj Gori sumiraju i interpretiraju rezultati popisa stanovništva, prema kojima se preko 33 odsto građana izjašnjava kao Srbi, dok je srpski jezik većinski po broju govornika.
Reakcija dugogodišnjeg aktera crnogorske političke scene predstavlja odgovor na učestale pokušaje pojedinih političkih i centara moći da srpski narod — kao vekovni, državotvorni stub Crne Gore — administrativno degradiraju na nivo manjinske zajednice.
Danilovićevo skretanje pažnje na Albance u Severnoj Makedoniji predstavlja snažan politički i pravni argument.
U Severnoj Makedoniji, gde albanska zajednica čini približno sličan procenat stanovništva (oko 24–29%), zahvaljujući Ohridskom sporazumu izborila se za status konstitutivnog naroda. To joj garantuje široku upotrebu maternjeg jezika, značajne institucionalne kvote i pravo veta u parlamentu kroz tzv. Badenterov princip.
Upoređujući taj status sa tretmanom Srba u Crnoj Gori, Danilović razgolićuje apsurd regionalne prakse u kojoj se jedni procenti nagrađuju državotvornošću, a drugi potiskuju u manjinski okvir.
Meka moć i institucionalno iskustvo
Sa druge strane, pominjanje „Crnogoraca u Beogradu” koristi se kao slikovit primer za paradoks identitetskih odnosa. Dok u Srbiji pripadnici crnogorske zajednice tradicionalno uživaju visok društveni uticaj, integraciju i puno poštovanje bez ikakvih pritisaka da im se devalvira status ili umanji uloga u društvu, u Crnoj Gori se srpskom narodu decenijama nameće defanzivni stav.
Konstatacijom „navikli smo”, lider Ujedinjene Crne Gore aludira na dugogodišnje iskustvo pod bivšim režimom, kada su kroz sistemsku marginalizaciju srpskog jezika, Srpske pravoslavne crkve i srpskog kulturnog koda sprovođeni projekti asimilacije.
Danilovićev apostrofirani stav stoga prevazilazi forme dnevne politike.
To je poziv na reviziju odnosa prema srpskom narodu u Crnoj Gori i poruka da se sistemska prava i konstitutivnost ne mogu ukidati administrativnim preglasavanjem niti arbitražnim tumačenjem demokratije.
