Minimalnu penziju srozali na 300 eura kupovne moći
Iz NVO Udruženje penzionera Crne Gore “Za dostojanstven život čovjeka” poručili su da se manipulacijom o deficitu Fonda PIO plaše penzioneri i skriva suštinski problem – niske sadašnje i neizvjesne buduće penzije.
“U javnosti se često govori o deficitu Fonda PIO, pa je tako nedavno objavljeno da za prvih sedam mjeseci 2026. ovaj nedostatak novca iznos oko 253 miliona eura, te da bi mogao preći 400 miliona do kraja godine. Međutim, izraz “deficit Fonda” nije sasvim precizan. Riječ je o razlici između prihoda Fonda od doprinosa i njegovih ukupnih potreba, koja se pokriva iz opštih prihoda budžeta. To nije isto što i budžetski deficit države, koji predstavlja razliku između ukupnih prihoda i rashoda države i koji se, kada postoji, finansira iz raspoloživih rezervnih sredstava i zaduživanjem”, ističu iz Udruženja.
Nakon smanjenja stope PIO doprinosa sa 20,5 odsto na 10 odsto, kako navode, više nije realno očekivati da doprinosi, kao što je to bilo ranije, finansiraju većinu penzijskih rashoda, jedne godine oko 90 odsto.
“Crna Gora je faktički prešla na kombinovani model finansiranja penzija – iz doprinosa i iz opštih poreskih prihoda. Zato činjenica da doprinosi danas pokrivaju manje od polovine potreba Fonda sama po sebi ne znači da su penzije ugrožene, niti da prijeti prestanak njihove isplate. Budžetski transfer sredstava Fondu sastavni je dio sadašnjeg modela finansiranja. Predstavljati ga kao neposrednu opasnost za penzionere znači stvarati nepotreban strah i skretati pažnju sa stvarnih problema penzijskog sistema”, smatraju u Udruženju
Kako su dodali, rast doprinosa ne treba posmatrati izolovano jer inflacija i rast nominalnih zarada povećavaju osnovicu za obračun doprinosa, a i time nominalne prihode Fonda.
“Međutim, isti rast cijena istovremeno stvara potrebu za povećanjem penzija kako bi se očuvala njihova realna vrijednost i kupovna moć, ali to često kasni na štetu penzionera. Zato rast prihoda od doprinosa sam po sebi nije dovoljan dokaz da se finansijska održivost sistema poboljšava. Potrebno je istovremeno posmatrati rast mase zarada, zaposlenosti i naplate doprinosa, ali i rast prosječne penzije, ukupnih penzijskih rashoda i potrebnih budžetskih transfera”, ukazuju iz Udruženja.
Pravo pitanje, kako smatraju, nije da li Fond PIO ima nominalni “deficit”, već da li ukupni poreski prihodi države mogu dugoročno finansirati penzijski sistem bez stvaranja neodrživog pritiska na budžetski deficit i javni dug.
“Ne treba “deficitom” skretati pažnju sa položaja sadašnjih penzionera. Mnogo važnije pitanje od samog finansijskog salda Fonda jeste kolika je stvarna kupovna moć penzija. Veliki broj penzionera teško podmiruje rastuće troškove hrane, stanovanja, energije, ljekova i drugih osnovnih životnih potreba, što pokazuju podaci koji slijedi. Minimalna penzija 65.000 penzionera realno je srozana na kupovnu moć od 300 eura, prosječna penzija veća je od minimalne samo za 21 odsto, dok je broj korisnika do visine prosječne penzija čak 82.000, ili skoro 70 odsto ukupnog broja penzionera. Prosječna penzija prema medijani, kako bi trebala da se izračunava, u stvari je još i niža. Ove brojke, zapravo, pokazuju koliki je deficit u penzionerskim primanjima, a ne u Fondu PIO”, naglasili su iz Udruženja.
Po njihovoj ocjeni, zbog toga je suštinsko pitanja da li sadašnji nivo penzija omogućava dostojanstven život i da li njihovo usklađivanje zaista čuva kupovnu moć penzionera.
“Penzionere zato ne treba plašiti “deficitom” Fonda, već transparentno pokazati koliko država iz svih izvora izdvaja za penzije i da li njihov realni nivo prati troškove života. A najvažnije dugoročno pitanje tek dolazi – šta će biti sa budućim penzionerima? Ako današnji zaposleni tokom radnog vijeka izdvajaju za PIO približno upola manji procenat zarade nego prethodne generacije, potpuno je legitimno postaviti pitanje kakav nivo penzijskih prava mogu očekivati kada dođe vrijeme njihovog penzionisanja. Očigledno, visina njihove penzije zavisiće, između ostalog, pretežno od budućih odluka države i stanja budžeta. To je pitanje za odgovor od strane nadležnih institucija, a ne zastrašivanje javnosti nominalnim “deficitom” koji ne interesuje, reklo bi se, ni penzionere ni ostalu javnost. Jer, ako ima deficita, onda ga ima u nedostatku razumijevanja penzijskog sistema od strane onih koji njime upravljaju”, poručili su iz Udruženja penzionera Crne Gore “Za dostojanstven život čovjeka”.
Čelnici Fonda PIO nemuštim izjavama popunjavaju medijski prostor
