NE ZABORAVITE: Večeras se pomjera kazaljka na satu!

Zimsko računanje vremena počinje u nedjelju, 29. oktobra, pomjeranjem kazaljki na satovima za jedan sat unazad.

U nedjelju u tri sata, satove treba pomjeriti jedan sat unazad tako da se vrijeme u tri sata računa kao dva sata.

Zimsko računanje vremena traje do posljednjeg vikenda u martu, kada počinje ljetnje računanje vremena. Pomjeranje vremena se obavlja u noći između subote i nedjelje, da ne bi izazvalo veće probleme za radno stanovništvo.

Prelazak na ljetnje i zimsko računanje vremena prvi put je zabilježen 1916. godine u zemljama na sjeveru Europe radi uštede energije, jer se period dnevnog svijetla sa ranih jutarnjih sati “premiješta” na večernje.

Ljetnje računanje vremena u bivšoj Jugoslaviji uvedeno je 27. marta 1983. godine. Od 2002. godine Evropska unija, kao i ostale zemlje u Evropi, odredile su da početak ljetnjeg računanja vremena počinje posljednje nedjelje u martu i završava posljednje nedjelje u oktobru.

Pomjeranje kazaljki uvedeno je uz obrazloženje da se time “produžava” dan, omogućava ušteda u potrošnji električne energije, povećava produktivnost, poboljšava prilagođavanje ljudi i radni dan čini efikasnijim.

Pojedini astronomi su protiv vještačkog “produženja” dana, jer smatraju da prirodu ne treba “mučiti”, makar se to pravdalo i ekonomskom računicom.

Evo zašto pomjeramo časovnike unazad i unaprijed!

Posljednjeg vikenda u mjesecu oktobru pomjeramo časovnike unazad i tako se, svake godine, vraćamo na zimsko, prirodno računanje vremena. To je zato što svakog posljednjeg vikenda u martu pomjeramo sat u suprotnom smjeru i koristimo takozvano ljetnje vrijeme. Zašto ih uopšte i pomjeramo?

Sistem pomjeranja časovnika, koristi se kako bi se što bolje iskoristilo dnevno svjetlo. Cijela ideja zasniva se na okolnosti da u januaru sunce izlazi oko 8 časova, a zalazi oko 16, dok u julu, kad je dan znatno duži, izlazi prije 5, a zalazi posle 21 časova.

Budući da ljudi svoje dnevne aktivnosti započinju u isto vrijeme tokom cijele godine, obično oko 7 časova, sredinom ljeta se tako „gubi” skoro dva časa dnevnog svjetla.

Ni danas ne postoji jedinstven, planetarni sistem prelaska na dogovoreno vrijeme i države to obično rješavaju lokalno – uglavnom se tokom izabranog vikenda časovnici pomjeraju za jedan sat, ali je u nekim zemljama taj pomjeraj samo pola sata. U Evropi, bez Islanda i Rusije, postoji takozvano evropsko ljetnje računanje vremena, koje se ukazno koristi i u Srbiji.

Sistem se koristi tek oko sto godina, od 1916. godine, ali izazvao je žestoke polemike u nekim zemljama, kao što su Rusija i Sjedinjene Države, koje su često mijenjale sistem koji koriste.

Zbog pomjeranja sata popodneva imaju više dnevnog svjetla nego prepodneva, ljudi svoje aktivnosti obavljaju po danu pun sat duže, zbog čega su uglavnom i srećniji. No, to nije jedini razlog. Neke analize u SAD pokazuju da se pomjeranjem časovnika štedi između 500 miliona i milijardu dolara godišnje.

Uz više dnevnog svjetla, trgovački lanci i ugostitelji ostvaruju bolji promet, dok istovremeno raste broj sportskih aktivnosti i turističke organizacije bilježe dodatan prihod. Zanimljivo je i da se broj saobraćajnih nesreća smanjuje za oko jedan odsto, što se objašnjava dužim periodom bolje vidljivosti. Uz to, manje energije se troši na osvjetljenje i grijanje, čime se tokom dužeg perioda, postižu energetske uštede između 0,5 i 1 odsto.

Prije dva mjeseca, predsjednik Ruske Federacije Dmitrij Medvedev donio je odluku o konačnom ukidanju sezonskog pomeranja sata koje u ovoj zemlji iz nekog razloga već trideset godina izaziva velike polemike. Pomjeranje sata u noći između 26. i 27. marta ove godine biće poslednje u Rusiji, koja će zauvek ostati u ljetnjem vremenu.

Sistem pomjeranja sata se ne koristi u Kini, Japanu, Južnoj Koreji i širom afričkog kontinenta, gdje ova mjera nikad nije stekla širu popularnost.