Država odborila izgradnju elektrane: Svetinja u sjenci solarnih panela

Država je odobrila izgradnju solarne elektrane Bogetići, snage 67 megavata, na prostoru većem od milion kvadratnih metara, a građevinsku dozvolu dobila je kompanija „TM Invest“. Projektu se protive Opština Nikšić i Mitropolija crnogorsko-primorska, koja smatra da treba razmotriti i drugu lokaciju, dok na preispitivanje poziva i prvi čovjek Danilovgrada.

Iz Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine poručuju da je lokacija kilometrima udaljena od manastira Ostrog i da nije u zakonom zaštićenom području kulturnih dobara.

Ipak, činjenica da se projekat planira u prostoru koji gravitira jednoj od najvećih svetinja u Crnoj Gori otvorila je pitanje koje nadilazi megavate.

Marina Izgarević Pavićević, državna sekretarka u Ministarstvu prostornog planiranja urbanizma i državne imovine, podsjetila je da su izmjenama zakona iz 2023. godine uvedeni uslovi za projekte obnovljivih izvora energije. Među ključnim kriterijumima bili su snaga veća od 10 megavata, pristupni put i lokacija van zaštićenog područja.

„U proceduri izdavanja urbanističko-tehničkih uslova, prethodno Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma je od svih relevantnih institucija prikupilo mišljenja. Sva ta mišljenja su bila pozitivna. Možemo se osvrnuti i na mišljenje Uprave za zaštitu kulturnih dobara, jer velika je u javnosti percepcija oko zaštićenog kulturnog dobra manastira Ostrog. Mi smo dobili od njih mišljenje gdje ukazuju da na predmetnom području, gdje treba da se gradi solarna elektrana, nema potencijalnih niti evidentiranih kulturnih dobara”, navela je Izgarević Pavićević.

Iako se projekat prostire na milion kvadratnih metara, građevinska dozvola je izdata nakon saglasnosti nadležnih institucija. Dok Opština Nikšić tvrdi da projekat nije u skladu sa planskim dokumentom, iz Ministarstva uvjeravaju da je postupak sproveden u skladu sa zakonom. Pokušali smo da dobijemo komentar iz Opštine Nikšić, ali bezuspješno. Uprkos različitim stavovima, projekat je dobio zeleno svjetlo.

„Osvrnuću se na mišljenje Opštine Nikšić gdje su oni u svom stavu potencirali da ova solarna elektrana niie u skladu sa planskim dokumentom.Ono to je vrlo bitno jeste da su ovo urbanističko tehnički uslovi koji se izdaju na osnovu zakona i nisu u skladu sa planskim dokumentima. Sa aspekta zaštite kulturnih dobara nemamo nikakvih ograničenja ono što je bitno jeste da je rađena procjena uticaja za ovaj projekat i da je ovaj projekat ocijenjen kao pozitivan te da neće ugroziti ni staništa koja se tiču životne sredine”, navela je Izgarević Pavićević.

Iz Mitropolije crnogorsko- primorske su se ranije oglasili povodom planirane izgradnje solarne elektrane, izražavajući zabrinutost zbog mogućih negativnih posljedica projekta po duhovne, ambijentalne, kulturne i istorijske vrijednosti tog prostora. Naveli su da o projektu nijesu bili zvanično obaviješteni i zatražili preispitivanje planirane lokacije. Iz Ministarstva, međutim, poručuju da postupaju javno i transparentno, te da su sve relevantne informacije bile dostupne na njihovoj internet stranici.

“Sve što Ministarstvo radi je javno i transparentno, oni se objavljuju na sajtu, takođe zahtjev za izdavanje građevinske dozvole u skladu sa zakonom objavljuje se na sajtu u roku od sedam dana tako da su imali uvid. Mitropolija ne može biti zainteresovana stranka u postupku iz razloga što ovo uopšte nije u katastarskoj opštini, jeste kontaktna katastarska opština ali Mitropolija je za nas zainteresovano lice isto kao i drugi građani koji mogu da imaju uvid u ono što radi ministarstvo”, dodala je ona.

Zabrinutost zbog planirane izgradnje solarne elektrane iskazao je i predsjednik Opštine Danilovgrad Aleksandar Grgurović, apelujući da se još jednom razmotri predložena lokacija.

“Definistivno je jedno pitanje oko kojeg treba Ministarstvo i određena stručna javnost da da neku svoju riječ i konačnu odluku.Smatram da je process prošao dosta brzo I negdje ni mi ispred lokalnih uprava nismo bili dovoljno informisani o svemu tako da bi od velikog značaja bilo otvoriti širi dijalog o tome”, naveo je Grgurović.

Grgurović ističe da nije protiv energetske tranzicije, ali upozorava da lokacija u neposrednoj blizini manastira Ostrog nije pitanje koje se može posmatrati kroz dnevne interese, već zahtijeva najviši stepen odgovornosti i pažljivo preispitivanje.

“Manastir Ostrog prevazilazi administrativne, geografske granice koje se nalaze između opština to je nešto što je od velikog značaja za Crnu Goru jer da nema Manastira Ostrog i Lovćena ne bi bilo ni Crne Gore ovo su stvari koje ne možemo da pustimo da olako prođu I da sjutra kada krenu radovi bude kasno”, dodao je on.

Miodrag Perunović predsjednik MZ „Bogetići“ kazao je da su mišljenja mještana o projektu podijeljena, te da smatra da se mora otvoriti pitanje njegovog mogućeg uticaja na životnu sredinu i kvalitet života stanovnika ovog područja. Posebno ukazuje na ogromnu površinu koju bi zauzeli solarni paneli, ali i na to da, kako navodi, ni Opština Nikšić ni mjesna zajednica nijesu bili uključeni u proces odlučivanja.

“Mi kao mjesna zajednica jesmo mali ali smo ovdje od pamtivijeka i naši stari, mi imamo svoja potomstva koji će nastaviti tu da žive tako da bi trebalo da se i Vlada malo uključi, dođe porazgovara prvo sa predstavnicima opštine pa I sa nama jer mi smo građani Crne Gore, narod ih je izabrao, prvo narod I razgovor pa onda zaključci o ovakvim investiciajma”, naveo je Perunović.

Na račun odnosa Vlade prema projektu kritike je iznio i Milan Knežević lider DNP-a, ocjenjujući da se iza evropskih integracija i zatvaranja pregovaračkih poglavlja pokušava prikriti odgovornost za poteze vlasti. Gostujući nedavno na televiziji ADRIA, Knežević je ironično poručio da je, ukoliko se ovakav odnos prema prostoru nastavi, „ostalo samo još na grobljima da postavljamo panele“.

“Vlada Milojka Spajića obožavaju da kažu to nam je uslov za zatvaranje poglavlja, tako im je uslov bio navodno i kolektor pa jesu li zatvorili ovo poglavlje vezano za ekologiju? Naravno da nisu jer su to lažovi, pa je bio i uslov saniranje bazena crvenog mulja I šta rade sad. Sad u krugu KAP-a žele da rade solarne panele odakle sad i ona prašina i otpad koji se sliva ka Botunu.Svuda radimo solarne panele, od manastira do krugova napuštenih fabrika čini mi se da ćemo još malo početi solarne panele i na grobljima da radimo”, poručio je Knežević.

Na pomenutu temu nijesu ostali nijemi ni iz Ujedinjene Crne Gore. Poslanik Danilo Jokić izgradnju solarne elektrane na Bogetićima, vidi kao još jedan projekat koji se, kako ocjenjuje, javnosti predstavlja pod plaštom javnog interesa. Ujedinjena Crna Gora, poručuje Jokić, nije protiv obnovljivih izvora energije, ali jeste protiv izbora lokacije po principu „može nam biti“ ili „hoćemo baš tu“, posebno kada je riječ o prostoru u blizini manastira Ostrog.

“I još gore ako ne može da prođe takav projekat kad dođe do pobune građana, lokalnog stanovništva, onda sve ide pod plaštom javnog interesa I uvijek se maskira pod plaštom da neko ne želi razvoj zelene energije.Mislimo, a ja lično kao ljekar ne smijemo dozvoliti da riječ zelena energija postane izgovor, da zanemarimo prostor, važnost, ambijent, pejzaš, kulturno nasleđe čak I interese lokalnog stanovništva”, poručio je Jokić.

Podsjećamo, iz kompanije koja je dobila građevinsku dozvolu ukazuju da se na širem području Bogetića već nalaze brojni infrastrukturni objekti, bliži Ostrogu od planirane elektrane, te da su projekat vodili za drugu kompaniju, koja je već realizovala dvije solarne elektrane u Crnoj Gori. S druge strane, Elaborat priznaje da će elektrana biti vidljiva sa puta ka Ostrogu i da će njen vizuelni uticaj biti „srednji do visok“. Ostaje, međutim, šire pitanje odnosa prema prostoru Ostroga i odgovornosti za odluke koje ga mogu trajno izmijeniti.