U Štitarima obilježeno 85 godina od formiranja Lovćenskog partizanskog odreda

U Štitarima održan istorijski čas sjećanja povodom 85 godina od formiranja slavnog Lovćenskog partizanskog odreda.

Nakon polaganja vijenaca na spomen obilježje, u prisustvu potomaka boraca ovog odreda, cetinjskih antifašista, Mirka Stanića, potpredsjednika Skupštine Prijestonice Cetinje i potpredsjednika SUBNORA Crne Gore Stevana Radunovića.

Obraćajući se prisutnima, potpredsjednik Skupštine Prijestonice Cetinje Mirko Stanić kazao je da je riječ o jednom od najvažnijih datuma u istoriji Cetinja i Crne Gore, podsjećajući na generacije koje su se suprotstavile fašizmu u vremenu kada je veliki dio Evrope bio pod okupacijom.

“Danas smo ovđe kako bi obilježili jedan od najvažnijih dana u istoriji našega grada ali i u istoriji Crne Gore. Dan kad su sinovi i šćeri Crne Gore iz ovoga kraja odlučili da kažu NE fašizmu u onom trenutku kada je čitava Evropa bila pod fašističkom čizmom. Ti dani su pokazali da smo dostojni potomci naših predaka koji su utkali svoje živote u slobodu i pravo Crne Gore. Ali ti dani nas obavezuju da se uvijek śećamo onih koji su platili najveću cijenu, cijenu svog života, svoje mladosti i čije porodice nose uspomenu na njih“, kazao je Stanić.

Prisutnima se obratio i predsjednik UBNORA Cetinje Boro Pravilović.

“Zadovoljstvo mi je što vam se mogu danas obratiti ovdje u Štitarima ispred spomenika slavnog Lovćenskog partizanskog odreda, na 85-godišnjicu od formiranja. Kao što znate, poslije kapitulacije Jugoslavije 1941. godine i rasparčavanja njene teritorije Crnu Goru su okupirale snage fašističke Italije. Crnogorski narod se nije mirio sa njenom okupacijom i KPJ tj. njen Pokrajinski komitet za Crnu Goru, Boku i Sandžak, na sastanku u Stijeni Piperskoj 8. jula 1941. godine, donosi odluku o dizanju ustanka. Narednog dana na Cetinju donosi se odluka da ustaničke borbe treba da počnu 13. jula 1941. godine”, kazao je Pravilović.

Kako je naveo, poslije veličanstvenog 13-julskog ustanka i bitke na Košćelama Narodnooslobodilački štab izdaje naređenje da se na području Crne Gore, Boke i Sandžaka formiraju narodnooslobodilački odredi.

“Jedan od njih bio je i Lovćenski partizanski odred. Formiran je 3. oktobra 1941. godine od dotadašnje Lovćenske partizanske brigade koja je preimenovana u LNOP odred”, rekao je Pravilović.

Odred je u početku imao dva bataljona sa preko 500 boraca a februara 1942. godine pet bataljona sa preko 1.000 boraca. Bataljoni LNOP odreda pod komandom Ivana Milutinovića učestvovali su u Pljevaljskoj bici 1. decembra 1941. godine kao i u borbama protiv četničkih snaga Pavla Đurišića na području Kolašina, koje su pod komandom Peka Dapčevića vođene marta 1942. godine.

Nažalost, ističe, te borbe nijesu uspješno okončane.

“Padom Čeva, maja 1942. godine, opstanak narodnooslobodilačkog pokreta u Katunskoj nahiji je ugrožen, kada počinje povlačenje partizana u pravcu Bosne. Tada ovaj odred biva reorganizovan u tri udarna bataljona i Omladinsku četu gdje dva bataljona ulaze u sastav IV crnogorske brigade pod komandom Peka Dapčevića. Do jeseni 1943. godine bataljoni i čete Lovćenskog narodnooslobodilačkog partizanskog odreda djelovali su u sastavu proleterskih brigada na teritoriji Bosne”, dodao je Pravilović.

Septembra 1943. godine Odred je ponovo obnovljen i djelovao je na široj teritoriji Cetinja, Rijeke Crnojevića i Podgorice gdje je tokom 1943. i 1944. godine vodio uspješne borbe protiv italijanskih, njemačkih i četničkih jedinica. Odred je rasformiran 19. decembra 1944. godine, a njegovi borci ušli su u sastav jedinica II korpusa NOVJ.

“U njegovim redovima borilo se 13.189 boraca, više od 30 posto ukupnog broja boraca iz Crne Gore. Poginulo je 2.107 boraca a odred je dao i 53 narodna heroja. Ovaj odred i područje njegovog djelovanja dali su nemjerljiv doprinos narodnooslobodilačkom pokretu. Naša istorija je ispisana mnogim bitkama, žrtvama generacija koje nijesu imale privilegiju da žive u miru, ali su imale snagu, hrabrost i ideale da stvaraju za one koji dolaze poslije njih. Njima dugujemo veliku zahvalnost, ali i obavezu da taj dug vraćamo tako što ćemo ostaviti bolju i pravedniju državu narednim generacijama”, rekao je on.

Danas, kada živimo u miru, naša borba ima drugačiji oblik. Ona se vodi odgovornošću, pravdom i izgradnjom institucija kojima građani vjeruju. Suočeni smo i sa pokušajima oživljavanja ideologija koje su istorijski poražene i koje su iza sebe ostavile podjele i stradanja.

“Zato je posebno važno da vi, dragi učenici, koji pohađate školu koja sa ponosom nosi ime Lovćenskog partizanskog odreda, upoznajete i čuvate istoriju svoje škole, svog grada i svoje države. Vaša najveća obaveza prema generacijama koje su se borile za slobodu jeste da znanjem, obrazovanjem i odgovornim odnosom prema društvu gradite Crnu Goru dostojnu njihovih žrtava”, dodaje Pravilović.

A vama, poštovani nastavnici, pripada posebna odgovornost — da mladim generacijama prenosite znanje, ali i vrijednosti slobode, antifašizma, tolerancije i poštovanja prema onima koji su se za te vrijednosti borile. Jer najbolji način da sačuvamo uspomenu na Lovćenski partizanski odred nije samo da pamtimo njegove bitke i žrtve, već da svojim djelima budemo dostojni njihovog nasleđa.

“Neka je slava i hvala borcima Lovćenskog partizanskog odreda. Neka živi antifašistička i evropska Crna Gora”, zaključio je predsjednik UBNORA Cetinja.